درخت انجیر که نام لاتین آن فیکوس (Ficus) یا فیگ (fig) می‌باشد از خانواده (Moracee) موراسه‌ است و دارای ۶۰۰ گونه می‌باشد که اغلب انواع آن وحشی یا زینتی هستند مانند درخت معروف به درخت کاتوچو (فیکوس الاستیکا) که هم زینتی است و هم صنعتی. فیکوس بنگالنسیس و فیکوس رلیگیوزا انواع زینتی این گیاه می‌باشند که در تزئینات و به عنوان گیاه آپارتمانی مصرف زیاد دارند.
انواعی که در باغبانی از نظر مصرف میوه آن مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارتند از فیکوس کاریکا، فیکوس پالماتا و فیکوس پودوکاریکا. فیکوس کاریکا همان انجیر معمولی است که به عنوان میوه مورد استفاده قرار می‌گیرد. ولی فیکوس پالماتا و فیکوس پودوکاریکا بیشتر برای تلقیح انواع انجیر خوراکی کاشته می‌شوند.

اصل و قدمت گیاه
انجیراستور: وطن اصلی درخت انجیر در دنیای قدیم یعنی اروپا- آسیا در نواحی مدیترانه و در ایران روستای سمنگان یا سمغان می‌باشد و به همین جهت آن را جزء میوه‌های مناطق نیمه گرم طبقه‌بندی می‌کنند. درخت انجیر بویژه نوع خود رو یا کوهستانی آن که به انجیر کوهی نامور است بسیار قدیمی است. یکی از رویشگاههای انجیر خودرو یا کوهی قهستان و جنوب خراسان و منطقه زیبد است. آثار این درخت در آخر عهد دوم (کرتاسه) دیده شده و در عهد چهارم در اطراف دریای مدیترانه مورد کشت قرار گرفته‌است. در مصر از ۲۸۰۰ سال قبل از میلاد مسیح کاشت درخت انجیر مرسوم بوده‌است. در حال حاضر بزرگترین انجیرستان دیم جهان در استان فارس و در شهرستان استهبان قرار دارد.
یهودیان قدیم نیز درخت انجیر را می‌شناخته‌اند و از یک نوع انجیر که فیکوس سیکوروس می‌باشد در تورات یاد شده‌است. یونانیان قدیم نوع اصلاح شده این درخت را تحت نام انجیر آتیک (Attic) می‌شناخته‌اند و رومیها این درخت را با معتقدات مذهبی خود مخلوط کرده آن را نشانه سعادت و پیشرفت و ترقی روزافزون می‌دانسته‌اند. در قرآن نیز، به این میوه سوگند یاد شده و سوره‌ای به نام این میوه نام‌گذاری شده است.

مشخصات گیاه‌شناسی
برگ درخت انجیر پنجه‌ای و دارای ۳ تا ۵ لوب می‌باشد. قسمتی که به اسم میوه انجیر معروف است و مورد تغذیه انسان قرار می‌گیرد در حقیقت میوه نیست بلکه زائده مجوفی است که گلهای انجیر به تعدادی زیاد در داخل آن قرار گرفته‌اند و مواد قندی در این زایده یا رسپتاکل جمع می‌شود. گلهای نر و گلهای ماده درخت انجیر از یکدیگر جدا ولی روی یک پایه یعنی در داخل رسپتاکل واقع شده‌اند و به عبارت دیگر درخت انجیر گیاهی است یک پایه.
اگر میوه انجیر را باز کنیم و به شکل یک سطح درآوریم گلهای نر که حامل دانه گرده هستند و در کنار و به طرف خارج صفحه واقع شده و گلهای ماده که حامل تخمدان و در صورت تلقیح شدن حامل بذر خواهند بود در وسط صفحه قرار دارند. تلقیح گلهای ماده انجیر بوسیله حشرات مختلف که مهمترین آنها حشره‌ای بسیار کوچک از خانواده کالسیدیده می‌باشد انجام می‌گیرد.

آب و هوای مطلوب برای درخت انجیر
به همان اندازه که درخت انجیر به گرمای زیاد مقاوم است نسبت به سرما مخصوصا در دوره جوانی حساس است و سرما یک عامل محدود کننده در کاشت این درخت می‌باشد. اثر گرما و رطوبت در میوه انجیر نسبت به نوع مصرف میوه متفاوت است. انجیرهایی که برای کنسرو و یا در شیرینی‌پزی مصرف می‌شود در هوای مرطوب محصول مرغوب‌تری می‌دهد تا در هوای گرم و خشک و برعکس میوه درختان انجیری که در هوای خشک و نسبتاً گرم کاشته شده‌اند برای تهیه انجیر خشک مرغوب‌تر است تا آنهای در هوای مرطوب عمل آمده‌اند.
باران در موقع تلقیح بسیار مضر است و مقدار محصول را به مقدار قابل توجهی کم می‌کند. در نواحی مرطوب میوه درشت می‌شود و دم آن طویل می‌گردد ولی مقدار شیرینی میوه کم می‌شود در هوای خشک و گرم دم میوه کوتاه شده گاهی به کلی از بین می‌رود اما اندازه میوه کوچک و مقدار شیرینی آن زیاد است.

همه چیز درباره انجیر

هرس درخت انجیر
انجیراستور : مانند سایر گیاهان هرس این درختان برای سلامتی آن‌ها لازم است. این سبب بزرگ‌تر شدن میوه می‌شود. درخت انجیر را در فصل پاییز بعد از اولین سرمازدگی هرس کنید. گیاهان را به منظور رشد بیش‌تر و کنترل اندازه هرس کنید.
خاک مطلوب درخت انجیر
درخت انجیر را در انواع مختلف خاک از شنی سبک تا رسی سخت می‌توان کاشت. در اراضی شنی سبک خطر حمله نماتود بسیار زیاد است. بهترین خاک برای کاشت این درخت اراضی لیمونی است. در این نوع اراضی میوه دادن درخت به علت رشد زیاد شاخ و برگ دو یا سه سال به تاخیر می‌افتد.

ازدیاد درخت انجیر
درخت انجیر را با انواع مختلف وروش تکثیر نباتات چه جنسی و چه غیر جنسی می‌توان زیاد کرد. در ازدیاد بوسیله بذر هیچ‌گاه درخت جدید شبیه به پایه مادری نخواهد بود و به همین جهت نیز جز برای تحقیقات علمی و پیدا کردن انواع جدید از این طرز ازدیاد استفاده نمی‌کنند. برای ازدیاد درخت انجیر از نظر ایجاد باغ به منظور بهره‌برداری فقط از طرق مختلف غیر جنسی استفاده می‌شود.
طرق مختلف غیر جنسی که بیشتر در تکثیر درخت انجیر بکار می‌روند عبارتند از: قلمه، پاجوش، خواباندن شاخه و پیوند. بین این طرق، ازدیاد بوسیله قلمه بیش از سایر روشها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ازدیاد درخت انجیر بوسیله قلمه باید از درخت سالم و قوی و شاخه رسیده انتخاب و تهیه شود.

آفات و بیماریهای درخت انجیر
از انواع آفات درخت انجیر: سیمتیس نمورانا، هسپروفانس گریزئوس، سفیدک انجیر، موزائیک انجیر، شکاف خوردن میوه انجیر و بیماری ترشیدگی میوه انجیر.

 

عدم گرده افشانی و ریزش میوه انجیر

بعضی از گونه های انجیـر احتیاج به گرده افشانی دارند و اگر گرده افشانی انجیر صورت نگیرد میوه انجیر بارور نشده و شروع به ریزش می کنند. یکی از گونه های انجیر که نیاز به گرده افشانی داشته انجیر نوع ازمیر است. این نوع از انجیر احتیاج به گرده افشانی توسط گونه دیگر انجیر به نام caprifig را دارند. پس علت اصلی ریزش میوه انجـیر عدم گرده افشانی است. البته گونه انجیر معمولی و سانپادرو احتیاج به گرده افشانی ندارند.

 

بر انجیر و گرده افشانی انجیر

انجیراستور: انواع انجـیر caprifig در مناطق مختلف رشد کرده و نامگذاری متفاوتی دارند. ممکن است این گونه انجیر با یک نام در یک منطقه معروف باشد ولی در مناطق دیگر با نام دیگری خوانده شود. در شهرستان استهبان این رقم از انجیر به نام « بر » مصطلح است. ولی در مناطق دیگر نام آن متفاوت می باشد به عنوان مثال در مناطقی مانند کوار و فیروز آباد به نام « کتک » و در شهرستان کازرون به این گونه ، « دک » گفته می شود.

درخت انجیر بر از گونه های خاص فیکوس ( ficus ) هستند که از آنها برای گرده افشانی انجیر نوع ازمیر استفاده می شود. میوه های درخت بر غیر خوراکی هستند. میوه انجیر نهنجی آبدار و گوشتی است که در بر دارنده گل های نر و گل های ماده است. گل های ماده که حامل تخمدان هستند در صورت تلقیح شدن حامل بذر خواهند بود. برای بارور کردن گل های ماده میوه درخت انجیر خوراکی از میوه درخت بر استفاده می شود. عمل تلقیح بوسیله زنبوری به نام بلاستوفاگا ( blastophoga ) صورت می گیرد.

میوه آن هم دارای گل های نر و هم دارای گل های ماده می باشد که گلهای نر در ناحیه کناری میوه واقع شده اند و گل های ماده با خامه کوتاه ، بقیه قسمت داخلی میوه انجیر را اشغال نموده اند که جهت تخم گذاری زنبور بلاستوفاگا مناسب می باشند. درخت انجیر بر در سال معمولاً سه محصول تولید می کند: محصول زمستانه ، محصول بهاره ، محصول پائيزه

 

محصول زمستانه

این محصول در فصل پائیز بر روی شاخه هایی که در همان سال رشد کرده اند تشکیل می شوند. در طول فصل زمستان به صورت خفته باقی مانده و در اواخر زمستان یا در اوایل بهار می رسند. میوه های این محصول در صورتی که لارو زنبورهای انجیر در آن جای گزینند بر روی درخت خواهند ماند. بنابراین وجود زنبورهای کامل شده در داخل گل ها جهت بقای میوه بر روی درخت ضروری است.

در زمان آماده شدن میوه های محصول زمستانه برای پذیرش زنبور بلاستوفاگا جهت تخم گذاری، زنبورهای ماده بالغ از میوه بر پاییزه خارج شده و پس از خروج بلافاصله وارد میوه های زمستانه می شود و در داخل تخمدان گل های ماده تخم گذاری می کنند.

سپس این تخم ها تبدیل به لارو شده و نوزادان زنبور بلاستوفاگا به شکل لارو زمستان را در درون تخمدان گل ها طی می کنند. این لاروها در اسفندماه به شفیره تبدیل می شوند، در هنگام رسیدن میوه زمستانه زنبورهای بالغ و کامل شده از داخل میوه های این محصول جهت تخم گذاری و آغاز نسل جدید خارج می شوند و آنگاه وارد میوه های بهاره می شوند.

در طول زمستان چنانچه درجه حرارت بسیار پائین برود میوه های این محصول آسیب دیده و از بین می روند. یخبندان ۴- تا ۷- درجه به میوه های زمستانه خسارت وارد می کند. از آنجا که لارو زنبور بلاستوفاگا درون میوه های این محصول زمستان گذرانی می کنند با بروز چنین یخبندان هایی و با از بین رفتن میوه های زمستانه چرخه زندگی این زنبورها که در باروری و تشکیل میوه های انجیر خوراکی ضروری هستند به پایان می رسد. برای رفع این مشکل باید در هنگام گرده افشانی محصول بهاره ” بر ” اقدام به ورود میوه های رسيده نواحی دیگر به منطقه سرما زده کرد تا با آوردن نسل جدید از زنبورهای بلاستوفاگا این چرخه را مجددا برقرار ساخت.

محصول بهاره

این میوه ها که از جوانه های خفته شاخه های سال قبل حاصل می شوند در اوایل بهار آغاز به رشد می کنند و در خردادماه یا اوایل فصل تابستان می رسند. میوه های بهاره بر به عنوان منبع گرده افشانی انجیر برای انجیرهای خوراکی نوع ازمیر مورد استفاده قرار می گیرند. از نظر علمی میوه هایی که دارای زنبورهای بلاستوفاگا هستند « انسکتی فروس » و آنهایی که دارای زنبور نیستند « پلن فروس » نامیده می شوند.

 

میوه های پلن فروس اگرچه دارای گرده می باشند چون عامل انتقال گرده یعنی زنبور بلاستوفاگا را ندارند از نظر باغبانی ارزش چندانی ندارند و به طور کلی بدون استفاده می مانند. زنبورهایی که از میوه محصول زمستانه بر خارج می شوند وارد محصول بهاره می گردند و پس از رسیدن میوه های این محصول در خرداد یا اوایل تابستان از آنها جهت گرده افشانی انجیر خوراکی استفاده می شود.

زمانی که زنبورهای میوه بهاره از استیول میوه خارج شده و به دنبال محصول پاییزه برای تخم گذاری می گردند به طور ناخواسته وارد میوه انجیر شده و عمل گرده افشانی انجیر خوراکی را انجام می دهند.

 

محصول پاییزه

انجیراستور: در بررسی زنبور بلاستوفاگا که به عنوان عامل گرده افشانی انجیر مورد مطالعه قرار گرفت مشخص شد پس از تخم گذاری زنبورهای نسل بهاره در تخمدان گل های ماده میوه های پاییزه، این تخم ها از اوایل تابستان تا مهرماه رشد کرده و به زنبورهای بالغ تبدیل می شوند. تعداد و اندازه این نوع میوه ها در مقایسه با میوه های بهاره ، کمتر و کوچکتر بوده و در طول شهریور می رسند.

زنبورها از میوه محصول بهاره بر خارج شده و جهت تخم گذاری وارد میوه محصول پائیزه می شوند و پس از رسیدن این میوه ها، زنبورها از آنها خارج و وارد محصول زمستانه می شوند و درون تخمدان گل های آنها تخم گذاری می کنند. ولی به دلیل بروز فصل سرما و نامساعد بودن شرایط محیطی در طی زمستان، لارو حاصل از تخم ها درون تخمدان میوه زمستانه ، زمستان گذرانی کرده تا در بهار سال بعد پس از بلوغ و جفت گیری، در میوه بهاره مجددا تخم گذاری کنند.

و به این ترتیب زنبورهای انجیر مرتباً با خروج از میوه یک محصول و ورود به میوه های محصول دیگر و تخم گذاری این چرخه را تکرار می کنند و به این طریق به حفظ نسل خود می پردازند. و در حین این انتقال با حمل کردن گرده گل های انجیر و انتقال آن به میوه دیگر باعث گرده افشانی انجیر و در نتیجه تشکیل میوه می شود.

خواص دارویی انجیر
بر اساس تحقیقات انجام شده، برگهای درخت انجیر بدلیل داشتن خصوصیات مدر بودن، تسکین دهندگی و دافع کرم روده مورد استفاده قرار گرفته و دم کرده برگ درخت انجیر مسکن بوده و برای معالجه سرفه تجویز شده‌است. میوه انجیر برای نرم کردن سینه و روده و دارای خاصیت ویژه‌ای می‌باشد. انجیر تازه منبع غنی بتاکاروتن و ویتامین ث است که در جلوگیری از ابتلا به سرطان کاربرد دارند. جوشانده انجیر در التهاب دستگاه تنفسی و غرغره کردن آن برای گلو درد و سرماخوردگی مفید بوده و عفونت‌های لثه را نیز درمان می‌کند. خوردن انجیر تازه و خشک سبب لینت مزاج شده و یبوست مزمن را درمان می‌کند و در طب جدید شربتی از آن برای رفع بیماریهای یبوست کودکان تهیه شده‌است.

فواید شیره انجیر
۱- شیره انجیر داروی خوبی برای افسردگی می باشد. ۲- شیره انجیر، از بین برنده زگیل می باشد.

دستورالعمل کاشت و داشت درخت انجیر

مقدمه

انجیر ( Ficus carica   )  گیاهی از خانواده Moraceae  که گلهای نر و ماده آن جدا از هم و بصورت فشرده در روی قسمت داخلی محور گل آذین واقع شده اند. از نظر گیاهشناسی انجیر میوه مرکب است یعنی مجموعه ای از میوه های کوچک خشک در سطح داخلی یک نهنج آبدار گوشتی قرار گرفته است میوه انجیر یکی از میوه های بهشتی است که مسلمانان برای این گیاه احترام و ارزش خاصی قائل هستند و در قرآن کریم در ابتدای سوره مبارکه تین به این گیاه قسم یاد شده است .

درخت انجیر از گیاهان خزان دار نیمه گرمسیری است که زمستانهای ملایم همراه با بارندگیهای پراکنده و تابستانهای گرم را ترجیح می دهد ویژگیهای خاص درخت انجیر و مقاومت آن در مقابل بعضی عوامل نامساعد محیطی مخصوصا” شوری خاک باعث شده که این درخت با ارزش به طیف وسیعی از شرایط آب و هوائی و خاکی سازگار باشد . درخت انجیر تا سیصدسال عمر نموده و تا ارتفاع ۱۵ متر هم رشد ونمو می کند . میوه انجیر مقوی و نیروبخش بوده و بهترین غذائی است کــه می تواند در بهبود افرادی که بدلیل بیماری طولانی دچار ضعف بنیه شده اند موثر واقع گردد . همچنین میوه انجیر بعنوان ماده داروئی در بهبود وضع بیمارانی که دارای یبوست و بواسیر و نقرس و قولنج می باشند تجویز میشود .در طب جدید از میوه آن شربتی بنام فیجن تهیه شده که برای رفع یبوست بکار می رود . میوه انجیر بصورت خشک ، تازه ، کمپوت ، مربا ، آرد ، قهوه ، الکل و مارمالاد بمصرف می رسد.

تاریخچه واهمیت اقتصادی محصول
موطن اصلی درخت انجیر اروپا ، آسیا ، آفریقا ونواحی مدیترانه بوده و بهمین جهت آنرا جـزء میوه های مناطق نیمه گرمسیری ( Subtropical ) طبقه بندی کرده اند .درخت انجیر بسیار قدیمی است آثار این درخت در آخر دوره دوم ( کرتاسه ) دیده شده است. در مصر باستان از ۲۸۰۰  سال قبل از میلاد مسیح کاشت درخت انجیر مرسوم بوده است و در دوره سلسله پنجم از فراعنه مصر از میوه و چوب آن استفاده میکردند. یونانیان قدیم نوع اصلاح شده این درخت را تحت نام انجیر ( آتیک ) میشناخته اند. بطوریکه یکی از پادشاهان ایرانی هر روز میوه انجیراتیک که در منطقه آتیکا در یونان تولید می شده  مصرف میگردد تا  فتح مکانهایی که دارای چنین میوه مرغوبی هستند از یاد نبرد و رومیها این درخت را با معتقدات مذهبی خود در آمیخته آنرا نشانه سعادت و پیشرفت و ترقی روز افزون می دانسته اند . میوه انجیر یکــــی از مدعی ترین میوه ها در اسپانیا است . اعراب پس از حمله و فتح کشور پرتقال درخت انجیر را به آنجا بوده اند . در سه کشور آمریکا ، ژاپن و شوروی سابق در زمینه اصلاح نباتات بر روی انجیر مطالعات زیای صورت گرفته است . در آمریکا درسال ۱۹۵۶  بعد از ۳۴ سال کار مستمر و مداوم در زمینه تلاقی ( Hybrid  ) از میان ۳۰۰۰۰۰ نهال تدوین یک واریته جدید به نام کندریا Condria   گرئیس و معرفی گردید . تاکنون نردیک به ۱۰۰۰ واریته انجیر در جهان شناخته شده و در سیزده کشور جهان بیش از ۱۵ کلکسیون انجیر وجود دارد . پراکندگی انجیر در جهان بیانگر این موضوع است که این گیاه با شرایط مختلف آب وهوایی سازگاری خوبی نشان می دهد.
انجیر در مناطق گرمسیری ونیمه گرمسیری و معتدله کشت می شود و یکی از مهمترین میوه ها در پاره ای از کشورهای جهان بویژه کشورهای دریای مدیترانه و دریای سرخ و خلیج فارس بوده و در ردیف انگور، خرما ، زیتون قرار دارد.
دستورالعمل کاشت انجیر آبی
الف –  نیازهای اکولوژیک درخت انجیر
۱ – درجه حرارت    انجیر در درجه حرارت ۳۵ – ۲۵  درجه سانتیگراد به خوبی رشد می کند ولی درجه حرارت بالای ۴۲ درجه سانتیگراد کیفیت میوه را کاهش می دهد. انجیر در مقابل سرما در دوره جوانی حساس است. درختان جوان در سرمای ۳- درجه سانتیگراد در ماههای آذر و دی آسیب می بینند ودر درجه حرارت ۹ – درجه سانتیگراد از بین می روند. تنه درخت حرارت ۱۰ – درجه سانتیگراد را تحمل می کند و قدرت رویش دوباره پس از آسیب دارد.ارتفاع از سطح دریا    انجیر در نقاط پست از حاشیه دریا تا ارتفاع ۱۸۰۰ متر محصول با کیفیت و کمیت مطلوب تولید می کند.طول و عرض جغرافیائی    مناطقی که در طول جغرافیائی ۶۲ – ۴۸ درجه شرقی و عرض جغرافیائی ۳۵- ۲۵ درجه شمالی قرار دارند.  انجیر جزء گیاهان با مقاومت متوسط نسبت به شوری خاک می‌باشد به طوریکه تا EC 6-4 میلی موس بر سانتیمتر را تحمل می کند.   از لحاظ شرایط خاک، درختان انجیر به روی دامنه وسیع از خاکهای شنی تا رسی با PH 8/7 -6 رشد می کند. بهترین خاک برای کشت انجیر لیمونی است.
ب –  مراحل احداث باغ انجیر
مطالعات مقدماتی شامل بررسی آب و هوای منطقه، خاک، آب و سرمایه مورد نیاز :
– انتخاب رقم : سازگاری با شرایط آب و هوای منطقه با عملکرد بالا، مقاومت یا تحمل در برابر شرایط نامساعد خاک، آب، تعیین نوع مصرف (خشکباری یا تازه خوری)، زمان رسیدن محصول و عرضه به بازار مصرف و اقتصادی بودن قیمت محصول از نکات بسیار مهم در انتخاب رقم برای کاشت است.
۱ – تهیه بستر کاشت
آماده سازی زمین شامل: تسطیح، تراس‌بندی در اراضی شیب دار، حفر گودال، ایجاد تشتک ابعاد گودالها    طول و عرض حدود ۸۰ -۷۰ سانتیمتر ابعاد گودالهای کاشت بستگی به بافت خاک و اندازه نهال دارد و به طور کلی ابعاد گودالها ۵/۱ × ۱ می باشد.فاصله کاشت فاصله کاشت در انجیر آبی با احتساب ۵۰۰ اصله نهال ۴ × ۵نحوه کاشت گودالهایی را به عمق ۲ متر حفر نموده و ۵/۱ متر آن را با خاک پر کرده آنگاه گودال را آب می دهند. سپس نهال ها را در داخل گودال قرار می دهند و روی آن خاک می ریزند. جهت آبیاری در اطراف آن باید تشتکی ایجاد نمود.آبیاری عملیات آبیاری در انجیر آبی بلافاصله بعد از کاشت نهال صورت می گیرد.  زمان کاشت انجیر از اوایل اسفند تا نیمه اول فروردین ماه میباشد.

دستورالعمل داشت
هرس    الف: برای تشکیل شکل درخت آن را هرس فرمی می نامند.
۱- تشکیل درخت به شکل بوته
۲- تشکیل درخت به شکل پابلند
ب : هرس بهره برداری شامل:
۱- هرس سبز : برای جلوگیری از چند تنه شدن درختان برخی از پاجوش ها را حذف می کنند. این عمل در شهریور ماه صورت می گیرد.
۲- هرس پائیزه: در این نوع هرس از ۲ تا ۳ شاخه ای که روی شاخه سال قبل باقیمانده و محصول پائیزه داده است یکی را که نزدیک شاخه اصلی یا تنه درخت است نگه داشته و بقیه را حذف می کنند. شخم زنی بین ردیف ها در اردیبهشت ماه انجام می گیرد.
سله شکنی اطراف تنه درختان این عمل دارای مزایای زیر می باشد:
– سبب تهویه خاک می شود.
-علفهای هرز را از بین می برد.
– مقدار جذب و نگهداری آب بیشتر می شود.
– لارو حشرات مخصوصاً کرم شاخه خوار انجیردر معرض آفتاب قرار گرفته و از بین می روند.

کود مورد نیاز باغات انجیر آبی
تغذیه  ازت خالص به میزان ۱۵۰ -۱۰۰ کیلوگرم در هکتار
فسفر به میزان ۱۰۰ -۷۰ کیلوگرم در هکتار
پتاسیم      به میزان ۱۵۰ -۱۰۰ کیلوگرم در هکتار
سولفات روی به میزان ۱۰۰ -۵۰ کیلوگرم در هکتار
سولفات مس به میزان ۴۰ -۲۰ کیلوگرم در هکتار
اسید بوریک به میزان ۴۰ -۲۰ گرم به ازای هر درخت

کود حیوانی از جمله کود گوسفندی برای درخت انجیر مناسب نیست و باعث میشود در تابستان برگ درختان انجیر بریزد.

دستورالعمل مصرف کودهای شیمیایی در باغات بالای ۱۰ سال انجـیر
نوع کود    مقدار مصرف در هکتار    نوع مصرف    دفعات مصرف    زمان مصرف
کلرور پتاسیم    ۳۵۰ کیلوگرم    چالکود    ۱    در اواخر اسفند
کود کامل میکرو    ۳ کیلوگرم    محلول پاشی    ۲    در طول رشد
طرز مصرف کود کلرور پتاسیم    ابتدا ۲ تا ۳ چاله به عمق ۵۰ -۴۰ سانتیمتر و قطر ۴۰ -۳۰ سانتیمتر و به فاصله  ۱۲۰ -۱۰۰ سانتیمتر از تنه درخت در اطراف طوقه حفر نموده و سپس برای هر چاله ۵ کیلوگرم کود دامی را با ۵/۳ -۳ کیلوگرم کود کلرور پتاسیم مخلوط نموده و در چاله ها ریخته و سپس روی چاله را با خاک می پوشانند این عمل در اواخر زمستان انجام می گیرد.کود میکرو در دو نوبت و هر نوبت ۵/۱ کیلوگرم کود را به غلظت ۳درهزار درآورده و کلاً دوبار در طول دوره رشد درختان محلول پاشی می شوند.

 

 آفات مهم انجیر
مورچه
خسارت در باغات انـجیر به صورت زیر می باشد:
موقع رسیدن و خشک شدن میوه با تغذیه از میوه های رسیده و خشک باعث کاهش کیفیت و کمیت محصول می شود.
مبارزه شیمیائی :
– استفاده از سم سوین
پسیل انجـیر
Homatoma ficus    این حشره از آفات برگ می باشد که علائم سوختگی در برگی را در برگهای انجیر بوجود می آورد. میزان خسارت این آفت را از ماده شکری سفید رنگ که در محل سایه انداز درختان وجوددارد قابل تشخیص می باشد.استفاده از سموم متاسیستوکس و دیازینون بعد از عمل گرده افشانی

پروانه برگ خوار انجیر
Ocnerogyia amanda    در مرحله لاروی از پارانشیم زیری برگ تغذیه کرده که محل تغذیه بعد از گذشت چند روز حالت نکروزه پیدا کرده با بالارفتن سن، لاروها به تدریج از تمام برگ  تغذیه کرده و فقط رگبرگ ها را باقی می گذارند.

راههای مبارزه :
۱ – استفاده از سم سوین در محل طوقه درختان
۲ – بستن پلاستیک دور تنه درختان آلوده
سوسک شاخک بلند
Prionus coriarius    لاروها ابتدا از زیرپوست تغذیه نموده و سپس وارد چوب می شوند و در شرایط مرطوب و مناسب حتی به خود ریشه نیز حمل می کنند.

کنه تار عنکبوتی
Eotetranychus hirsti    با استفاده از شیره نسوج برگ های جوان و حبه ها باعث  تغییر رنگ و ایجاد خال روی میوه ها ودر صورت طغیان باعث خزان زودرس می شود.

روش های مبارزه:
۱ – مبارزه شیمیایی: سم پاشی بر علیه این آفت در موارد ضروری و حتی در مورد یک باغ لازم است.سموم مورد استفاده : متاسیستوکس، تدیون، نئورون

دشمنان طبیعی
۲ – آسفالت جاده های بین باغات به منظور جلوگیری از گرد و خاک و عدم آلودگی درختان به کنه مگس میوه انجیر
Carpolonchea aristella Beck    لاروهای این آفت از میوه انجیر تغذیه می کند و باعث ایجاد دالانهائی در درون میوه می گردد و در نهایت میوه ها ریزی می کند.

مبارزه شیمیایی: استفاده از سم دیپترکس
– جمع آوری و از بین بردن میوه های آلوده
– شخم سطحی در زمستان در پائین آوردن جمعیت آفت موثر می باشد.

مگس سرکه
Drosophila sp    مگس سرکه در درجه حرارت حدود ۲۹ -۱۳ درجه سانتیگراد فعال می باشد. این حشرات به میوه های در حال ترشیدگی حمله می کنند و از سوراخ انتهائی میوه  وارد آن شد

روش های مبارزه :
۱ – استفاده از سم دیازینون
۲ – استفاده از کارت زرد
۳ – جمع آوری میوه های لهیده و در حال فساد و معدوم کردن آنها

شپشک ستاره ای
Ceroplastes ruscil    از شاخه های جوان تغذیه کرده و در صورت شدت به میوه و برگها حمل می کنند. درختان آلوده زودخزان می کنند و در نهایت میوه ها ریزش می کنند.
استفاده از زنبور پارازیت خانواده Eulophidae
– حذف شاخه های آلوده

بید انجیر
Anthomophila nemorana    لاروها ازپارانشیم برگ تغذیه می کنند و اپیدرم و کوتیکول سطح زیرین و رگبرگ ها را باقی می گذارند.
مبارزه:
استفاده از سمومی نظیر دیملین و یا مالاتین به نسبت ۲ در هزار

بیماری های مهم درختان انجـیر
بیماری شانکر یا خشکیدگی شاخه انـجیر
Phomopsissp    عامل این بیماری قارچی از جنس آسکومیست است.
علائم بیماری :
با پیشروی عامل بیماری علائم مردگی روی شاخه ها دیده می شود و ممکن است شدت بیماری طوری باشد که شاخه را خشک و همان سال از بین ببرد.
مبارزه :
۱ – انتخاب قلمه سالم برای تکثیر
۲ – استفاده از ارقام کم هرس
۳ – زمان هرس توأم با بارندگی نباشد
۴ – جمع آوری و از بین بردن شاخه آلوده
۵ – ضدعفونی کردن وسایل هرس که از ترکیبات کلر مثل وایتکس
۶ – معالجه درخت شامل :  تراشیدن قسمت آلوده، ضدعفونی کردن سپس پوشانیدن با چسب باغبانی
بیماری ترشیدگی انجیر
Hansaniapora vineae
انجیراستور: میوه انجیر مبتلا مزه ترش و بوی تخمیر و گندیدگی شدیدی پیدا کرده و از سوراخ ته آن مایع لزج و زردرنگی خارج می شود و در اکثر مناطق انجیر کاری دیده می شود.
سم پاشی و استفاده از کارت زرد باعث پائین آمدن میزان خسارت می شود.
Mosaic of fig    به صورت لکه های کوچک سبز تیره و سبز رنگ پریده که به رگبرگها محدود می شود.
عامل بیماری یک نوع ویروس است و ناقل آن یک نوع کنه می باشد.
راههای مبارزه:
گرفتن قلمه و پیوندک از درختان سالم و عاری از بیماری
نماتد مولد غده ریشه
Meloidogyne incognlta    این نماتد دارای میزبانهای زیادی است. براثر حمله این نماتد به ریشه گیاهان میزبان، برجستگی های ریز و درشتی تا قطر حدود ۲ سانتیمتر روی آن ظاهر می گردد و گیاهان مبتلا زرد و رشدشان متوقف می شود.
مبارزه : ضدعفونی کردن خاک قبل از کشت گیاه
علف های هرز درختان انجیر
علف های هرز و روش مبارزه با آنها    خاکشیر بدل، هفت بند، شاهتره، جوموشک، نوعی گل گندم، شقایق، گاوزبان، بومادران، جوموشی، فرفیون، ترشک و کاهوی وحشی از مهمترین علف های انجیر به شمار می‌روند. استفاده از کود حیوانی کاملاً پوسیده، عاری بودن کانال های آبیاری از علف هرز، عملیات مبارزه با علف هرز در اردیبهشت ماه تا نیمه اول خردادماه توسط کارگر و یا با استفاده از شخم زدن بین ردیف های درختان و یا مبارزه شیمیایی با استفاده از سموم علف کش نظیر رانداپ و گراماکسون انجام می شود.

اگر قصد کاشت انجـیر درمنطقه زندگی خود دارید شناخت وضعیت منطقه ای که می خواهید اقدام به احداث باغ انجیر در آن بنمایید و همچنین آگاهی از شرایط کاشت و نگه داری از درخت انـجیر دارای اهمیت می باشد.

شرایط آب و هوایی کاشت درخت انجیر

درخت انجـیر در آب و هوای نیمه گرمسیری رشد می کند و دوره خواب کوتاهی دارد. درخت انجـیر طالب زمستان های ملایم و تابستان های گرم و خشک است. انجیر به روزانه ۶ تا ۸ ساعت نور خورشید برای رشد خود نیاز دارد. سرمای زمستانه نسبت به گرمای تابستانه محدودیت بیشتری را برای رشد درخت انجیر مخصوصا در دوران نهالی ایجاد می کند. البته این بدین معنی نیست که درخت انجـیر را در هر منطقه ای با آب وهوای گرم می توان کشت کرد.

حداکثر دمای شهرستان های استهبان و نیریز که یکی از مهمترین قطب های انجیـر کشور محسوب می شوند در فصل تابستان در حدود ۴۰ درجه است. هوای خشک و دماهای بالاتر از ۴۰ درجه در تابستان می تواند باعث کاهش رطوبت درخت ، زرد شدن و ریزش برگ ، آفتاب سوختگی و مشکلات مهمی در کیفیت محصول و افزایش آلودگی درخت به آفلاتوکسین شود.

سرما

دمای زیر ۹ – درجه سانتی گراد باعث از بین رفتن درخت انجیر می شود. نهال های تازه کاشته شده نسبت به درختان چند ساله نسبت به سرما حساس تر هستند. همچنین دماهای زیر صفر در زمستان ممکن است زنبور گرده افشان انجیر را که در درون میوه ” بر” انجیر مشغول زمستان گذرانی است تحت تاثیر قرار داده و این مسئله موجب از بین رفتن زنبور شود. دماهای پایین در فصل بهار بعد از این که جوانه ها رشد کردند نیز می تواند باعث صدمه دیدن جوانه ها و خشک شدن آنها و در نتیجه آسیب به درخت شود.

بارش مورد نیاز کاشت درخت انجیر

انجـیر درختی نیمه گرمسیری است و در برابر خشکسالی و کمبود آب مقاومت زیادی دارد ولی کمبود بیش از حد آب باعث کاهش رشد درخت و کاهش میزان و کیفیت محصول می شود. متوسط بارش باران در مناطق عمده کشت انجیر حدود ۳۵۰ – ۴۰۰ میلیمتر است. مناطقی که میزان بارندگی سالیانه آن کمتر از این مقدار است چندان مساعد کاشت انجیر و احداث باغ نمی باشند.

در سال های اولیه کاشت قلمه یا نهال انجـیر اگر رطوبت خاک مناسب نباشد و بارندگی کم باشد باید عملیات آبیاری کمکی برای رشد نهال ها انجام شود. آبیاری کمکی نیز بدین صورت انجام می گیرد که بعد از کاشت قلمه یا نهال ، آبیاری هر ۲ هفته یک بار تا آخر سال اول ، در سال دوم آبیاری کمکی از فروردین و هر ۳ هفته یکبار و در سال سوم از اردیبهشت ماه تا آخر شهریور و ماهیانه یکبار انجام می گیرد. آبیاری کمکی در سال چهارم قطع شده ولی اگر در تابستان نهالها پژمرده و برگ آنها زرد شد یک نوبت آبیاری کمکی باید انجام شود.

در مناطق با بارندگی محدود و در شرایط خشکسالی ، کمبود آب را باید با آبیاری درختان جبران کرد. این آبیاری ها باید به گونه ای باشد که درخت در طول سال از آب کافی برخوردار باشد.

در بعضی از مناطق کشاورزان قبل از برداشت محصول اقدام به آبیاری باغ می کنند که هر چند باعث افزایش کیفیت محصول شده و میوه درشت تر و با کیفیت تر می شود ولی چون این آبیاری به مقدار محدود و در فصل تابستان انجام می گیرد سبب رشد ریشه در نزدیکی سطح زمین می گردد که این امر در طی چندین سال باعث عادت درخت نسبت به آبیاری تابستانه و کاهش مقاومت آن نسبت به خشکسالی می گردد. به علاوه با توجه به خشکسالی های اخیر انجام هر ساله آبیاری تابستانه باعث فشار مضاعف به منابع آبی می شود.

رطوبت

قبل از انتخاب محل کاشت درخت، رطوبت نسبی منطقه در طی مرحله رسیدن میوه و خشک شدن آن باید مورد توجه قرار گیرد. رطوبت بالا و بارندگی در زمان رسیدن و خشک شدن میوه انجیر می تواند باعث کاهش کیفیت و افزایش احتمال قارچ زدگی میوه شود. به همین علت از احداث باغ در مناطقی که دارای رطوبت نسبی بالای ۷۰٪ می باشند، ترجیحا خودداری شود.

خاک

درختان میوه برای رشد مناسب به خاک حاصلخیز نیاز دارند ، بنابراین قبل از کاشت انجـیر شرایط حاصل خیزی و مقدار pH خاک خود را بررسی کنید. انجیر می تواند در بافت های مختلفی از خاک مانند شن، رس و لومی رشد نماید. به علت ریشه های باریک و فییری درخت انجیر، عمق خاک باید حداقل یک تا دو متر باشد. بهترین PH برای خاک انجیر بین ۶ تا ۷ / ۸ می باشد.

خواص شیمیایی و فیزیکی خاک بر تغذیه درخت انجیر و در نهایت بر روی کیفیت میوه انجیر اثر دارد. آنالیز خاک برای تشخیص اینکه کدام زمین برای کاشت درخت انجیر دیم یا آبی مناسب تر است و همچنین اعمال روش های برای اصلاح خاک توصیه می شود. برای این کار می توانید از کارشناسان برای انتخاب مکان مناسب برای احداث باغ مشورت بگیرید.

انتخاب قلمه

قلمه و نهال انجـیر برای کاشت باید سالم و از نهالستان های دارای مجوز تهیه شود. تعداد ریشه های فرعی نهال ها حداقل ۵ عدد و طول آنها بیش از ۲۰ سانتی متر باشد. قلمه ها باید بعد از آماده شدن ضد عفونی شده و بعد از خشک شدن مواد ضد عفونی ، قلمه ها در زمین آماده شده کاشته شود

 

کاشت درخت انجیر

برای کاشت انجيـر باید از قلمه یا نهال سالم ، مقاوم و عاری از هرگونه عوامل بیماری زا و حشرات خسارت زا استفاده شود. در بین درخت های کاشته شده فضای مناسب در نظر گرفته شود تا استفاده از ماشین آلات و وسایل لازم امکان پذیر باشد. لوازم و تجهیزات نباید موجب صدمه به درخت انجیر و یا موجب آلودگی درخت به آفات و یا بیماری ها شود.

لازم است در باغ ارقام مختلف برحسب زمان کاشت قلمه ها به صورت جداگانه در ردیف ها و در قطعات متمایز قرار گیرند. گودال های حفر شده برای کاشت قلمه یا نهال به اندازه کافی بزرگ باشد تا ریشه قلمه ها و نهال ها براحتی در درون آن رشد کند. برای اینکار می توانید گودال های به عمق ۱ تا ۱٫۵ متر و عرض ۸۰ سانت ایجاد کنید. باید به این نکته توجه کرد که هرچه خاک سنگین تر باشد باید گودال ایجاد شده بزرگتر باشد.

بهترین زمین برای کاشت درخت انجـیر زمین هایی است که مقداری شیب داشته باشند. بهتر است قبل از کاشت درخت انجـیر نقشه و پلن کاشت تهیه شود تا محل قراری گیری هر درخت در درون زمین از قبل مشخص باشد. زمان مناسب کاشت درخت انجـیر از اوایل اسفند تا اواسط فروردین ماه است. قبل از کاشت قلمه ها باید عملیات به ورزی و آماده سازی زمین شامل تسطیح خاک ، تراس بندی در زمین های شیب دار ، حفر گودال برای کاشت نهال و شخم عمود بر شیب انجام شود.

محصولاتی مانند ذرت که باعث تشکیل آفلاتوکسین می شوند نباید در اطراف باغ انـجير تولید شوند. عملیاتی مانند هرس کردن ، حاصلخیز کردن خاک ، آبیاری و محافظت های درخت انجیر باید در وقت مناسب خود انجام پذیرد.

در باغ های آبی تنظیم دوره آبیاری متناسب با نوع خاک ، شرایط محیطی و آب و هوای منطقه باید مورد توجه باشد به علاوه استفاده از روش آبیاری مناسب به ویژه آبیاری تحت فشار توصیه می شود.

گام های مؤثر قبل از برداشت محصول

۱ – هرس مناسب برای افزایش میزان محصول بسیار تاثیر گذار است. هرس شاخه های پایینی و جلوگیری از تماس میوه های آن با خاک ضروری می باشد، ضمن آن که هرس شاخه های بیمار، آفت زده و خشک باید در هر سال انجام گیرد.

۲ – شناخت انواع بیماری ها و آفات درخت انجـیر و مبارزه فیزیکی ، شیمیایی ، بیولوژیکی و تلفیقی با آفات ، حشرات ، قارچ ها و بیماری ها و همچنین تعیین نوع و زمان مناسب استفاده از سموم و قارچ کش ها ضروری است.

۳ – از انجام هرگونه عملیات خاک ورزی ( دادن خاک ، شخم زدن ، ایجاد آبگیر ) از فاصله دو هفته تا یک ماه قبل از برداشت محصول که منجر به جابجایی و گسترش قارچ ها می شود، باید اجتناب شود.

۴ – بر اساس آنالیز آب و خاک باید تغذیه مناسب درخت صورت گیرد.

دستورالعمل برداشت انجیرآبی
زمان برداشت    برداشت انجـیر تازه خوری از نیمه دوم تیر شروع و تا اواخر مرداد ماه ادامه دارد. این نوع انجیرها که به صورت تازه برداشت می شوند و باغداران معمولاً به صورت روزانه اقدام به چیدن محصول می کنند. انجیرها را درون جعبه های چوبی ریخته (در چند ردیف) و به بازار مصرف عرضه می دهند.
وسایل و نحوه برداشت    در برداشت انجیر (تازه خوری) بایستی با دقت و احتیاط میوه را با دم از شاخه جدا کرده (با استفاده از قیچی میوه چین). بهتر است حداکثر دو ردیف انجیر در داخل جعبه قرار داده شود تا از لهیدگی آن جلوگیری گردد. فرستادن میوه به انبار و بازار بایستی حتی الامکان در هوای خنک انجام شود تا موجب ترشیدگی نگردد. استفاده از دستکش در موقع برداشت ضروری است تا شیره درخت بر روی پوست ایجاد حساسیت ننماید.درجه بندی باغات :
تعاریف :باغات درجه ۱ :
به باغاتی گفته میشود که دارای شرایط زیر باشد :
الف : اصول اولیه در آن رعایت شده باشد .
ب : موارد جاری رعایت شده باشد.الف – اصول اولیه:
–         ارقام تجاری مطلوب منطقه کشت شده باشد (حداقل ۱ رقم و حداکثر ۳ رقم )
–         باغ در منطقه مستعد از نقطه نظر آب ، خاک و شرایط اقلیمی مناسب قرار گرفته باشد .
–         اجرای عملیات باغی بطور مکانیزه انجام گیرد .
–         بهترین روش آبیاری در آن اعمال شود.
ب – عملیات و کارهای جاری باغ بشرح ذیل :
–         حذف علفهای هرز و پاجوشها بموقع
–         انجام بموقع هرس اعم از هرس شاخه یابرگ و گل
–         مبارزه بموقع بر علیه آفات وبیماریهای گیاهی
–         آبیاری بموقع و رعایت اصول صحیح آبیاری
–         انجام عملیات بموقع شخم و بیل زنی
–         تجزیه برگ وانجام کوددهی براساس توصیه های فنیباغات درجه ۲ :
باغات درجه ۲ به باغاتی گفته میشود که در مناطق مستعد ونیمه مستعد احداث شده و با عملیات اصلاحی قابل تبدیل به باغات درجه ۱ گردند .
توضیح : باغات درجه ۲ بشرطی قابل تبدیل به باغات درجه ۱ میباشند که در مناطق مستعد احداث شده باشند ( پس از انجام عملیات اصلاحی )باغات درجه ۳ :
به باغاتی اطلاق میشود که در مناطق مستعد ،‌نیمه مستعد و یا غیر مستعد کشت گردیده باشند ولی هیچونه عملیات زیربنائی و جاری در آن انجام نشده باشد . درختان این گونه باغات بدلیل نامرغوب بودن ارقام سپری شدن عمر اقتصادی باغ با انجام عملیات اصلاح واحیاء بصورت باغ اقتصادی در نیامده و باید حذف گردند
دستورالعمل کاشت انجیر دیم
الف – نیازهای اکولوژیک درخت انـجیر
۱ – درجه حرارت  :
انجیـر در درجه حرارت ۳۵ – ۲۵ درجه سانتیگراد به خوبی رشد می کند ولی درجه حرارت بالای ۴۲ درجه سانتیگراد کیفیت میوه را کاهش می دهد. انجیر در مقابل سرما در دوره جوانی حساس است. درختان جوان در سرمای ۳- درجه سانتیگراد در ماههای آذر و دی آسیب می بینند ودر درجه حرارت ۹ – درجه سانتیگراد از بین می روند. تنه درخت حرارت ۱۰ – درجه سانتیگراد را تحمل می کند و قدرت رویش دوباره پس از آسیب دارد.
باران  :
وقوع بارندگی در فصل گرده افشانی (خرداد، تیر) و زمان برداشت میوه عامل زیان آوری به شمار می رود.  میزان بارندگی برای کشت انجیر ۴۰۰ -۳۰۰ میلیمتر در سال با پراکنش مناسب (از آذر تا اردیبهشت ماه) ایده آل است. امکان کشت انجیر در مناطقی که دارای متوسط بارندگی سالیانه در حدود ۳۰۰ -۲۷۰ میلیمتر است، وجود دارد
ارتفاع از سطح دریا :
انجیر در نقاط پست از حاشیه دریا تا ارتفاع ۱۸۰۰ متر محصول با کیفیت و کمیت مطلوب تولید می کند.طول و عرض جغرافیائی    مناطقی که در طول جغرافیائی ۶۲ – ۴۸ درجه شرقی و عرض جغرافیائی ۳۵- ۲۵ درجه شمالی قرار دارند.
آب :
انجیر جزء گیاهان با مقاومت متوسط نسبت به شوری خاک می باشد به طوریکه EC  ۶-۴ میلی موس بر سانتیمتر را تحمل می کند. باتوجه اینکه درختان انجیر دیم آبیاری نمی‌شوند. بنابراین ECآب مهم نمی باشد.
خاک:
از لحاظ شرایط خاک، درختان انجیر به روی دامنه وسیع از خاکهای شنی تا رسی با PH 8/7 -6 رشد می کند. بهترین خاک برای کشت انجیر  لیمونی است.
ب – مراحل احداث باغ انجیر
مراحل احداث باغ انجیر
مطالعات مقدماتی شامل بررسی آب و هوای منطقه، خاک، آب و سرمایه مورد نیاز
– انتخاب رقم : سازگاری با شرایط آب و هوای منطقه با عملکرد بالا، مقاومت یا تحمل در برابر شرایط نامساعد خاک، آب، تعیین نوع مصرف (خشکباری یا تازه خوری)، زمان رسیدن محصول و عرضه به بازار مصرف و اقتصادی نبودن قیمت محصول از نکات بسیار مهم در انتخاب رقم برای کاشت است.
۱ – تهیه بستر کاشت آماده سازی زمین شامل: تسطیح ، تراس بندی در اراضی شیب دار، حفر گودال، ایجاد تشتک ابعاد گودالها طول و عرض حدود ۸۰ -۷۰ سانتیمترابعاد گودالهای کاشت بستگی به بافت خاک و اندازه نهال دارد و به طور کلی ا ابعاد گودالها ۵/۱ × ۱ می باشد.فاصله کاشت فاصله کاشت در انجیر دیم با احتساب ۱۰۰  اصله نهال ۱۰×۱۰ می‌باشد.نحوه کاشت  انجیر دیم گودالهائی را به عمق ۵/۱ – ۱ متر با طول و عرض حدود ۸۰ -۷۰ سانتیمتر حفر نموده و قلمه هائی که دارای طول ۸۰ – ۷۰ سانتیمتر و قطر۴ -۲ سانتیمتر می باشد کاشته می شوند . ابتدا ته گودال را چند سانتیمتر خاک سطحی ریخته و سپس قلمه ها را به صورت عمودی و مورب در داخل گودال قرار داده و روی آن خاک می ریزند. در انجیر دیم باید سطح گودال از سطح زمین پائین تر و آبگیرتر باشد.
حفاظت :
در انجیر دیم نهال ها باید در مقابل شرایط نامناسب محیطی (گرما و بادهای گرم و سرما در فصل زمستان) و خسارت برخی از آفات نظیر موش حفاظت شوند. برای اینکار دور قلمه ها را با سنگ پوشانیده و حتی منفذها را با ریختن خاک می گیرند.
زمان کاشت:
زمان کاشت انجیر از اوایل اسفند تا نیمه اول فروردین ماه میباشد.
گرده افشانی :
انجیر  نیاز به گرده افشانی داشته و در صورتی که این عمل انجام نشود میوه ها قبل از رسیدن می‌ریزند. عمل گرده افشانی به صورت مصنوعی و به وسیله انسان صورت می گیرد.
الف : زمان گرده افشانی در فاصله زمانی اواسط خرداد تا اواسط تیر ماه انجام می گیرد.
ب : دفعات گرده افشانی تعداد دفعات گرده افشانی (بردادن) ۲ تا ۳ نوبت و به فاصله ۷-۵ روز می باشد.
ج : گرده افشانی سنتی باغداران پس از چیدن و یا خرید بر انجیر آنها را درون قوطی هائی که به درخت آویزان شده، می ریزند. پس از مدت بسیار کمی زنبورها (بلاستوفاگا) از میوه بر خارج شده و وارد میوه های تلقیح نشده می شوند و عمل تلقیح انجام می شود.مرمت و بهسازی تشتک های اطراف درختان انجیر دیم    این عمل باعث می شود که در زمان بارش باران جریان آب به طرف درخت به راحتی صورت گیرد.

بر دادن یا گرده افشانی درخت انجیر فرایندی است که منجر به انتقال دانه گرده از ” انجیر بر” به سطح کلاله گل های ماده در انجیر های خوراکی می شود. گرد افشانی به وسیله زنبور بلاستوفاگا انجام می گیرد. عمل گرده افشانی برای میوه های انجير نوع ازمیر و دومین محصول انجیر سان پدرو (San pedro) ضروری می باشد. البته باید به این نکته نیز توجه کرد که میوه های انجیر نوع معمولی  و میوه های محصول اول انجیر سان پدرو احتیاجی به گرده افشانی نداشته و  به طریق پارتنوکاریی تشکیل می شوند. برای آشنایی با انواع انجیر مقاله انواع درخت و میوه انجیر را مطالعه بفرمایید.

درخت ” انجیر بر” سه محصول پاییزه ، زمستانه و بهاره دارد و گلهای نر فقط در انجیر بر وجود دارند

خروج زنبور بلاستوفاگا از ميوه بهاره درخت بر (بر انجیر) همزمان است با آمادگی میوه های درخت انجیر خوراکی برای گرده افشانی و اگر میوه های بر انجیر که حاوی زنبور بلاستوفاگا است را در میان انجیرهای خوراکی قرار دهیم، زنبورهای آغشته به گرده جهت تخم گذاری وارد میوه های انجیر خوراکی شده و مقداری از گرده های آغشته به بدن آنها به سطح کلاله چسبیده و عمل گرده افشانی صورت می گیرد.

در زمان گرده افشانی میوه های انجیر خوراکی ، باغداران میوه های ” بر انجیر ” که حاوی زنبور بلاستوفاگا می باشد را از درخت “بر انجیر” چیده و در میان میوه های انجیر خوراکی قرار میدهند که این عمل را در شهرستان استهبان اصطلاحا ” بر دادن ” می گویند.

تعیین زمان گرده افشانی

باغداران می توانند زمان آمادگی میوه های انجیر برای پذیرش دانه گرده را از روی صفاتی نظیر قطر میوه ، تغییر رنگ کلاله ، بوی برخاسته از درخت ، نرم بودن بافت میوه انجیر و باز شدن دهانه استیول مشخص نمایند که این زمان بسته به ارقام درخت انجیر و شرایط آب و هوایی منطقه به ویژه درجه حرارت متفاوت است.

در زمان گرده افشانی بافت میوه های انجیر خوراکی کمی نرم می شود و دهانه استیول کمی باز شده و نرم می گردد که زنبور به راحتی بتواند وارد میوه شود. رنگ کلاله در زمان رشد میوه انجیر یعنی قبل از آمادگی میوه برای پذیرش گرده ، سفید یا سفید متمایل به سبز کمرنگ است ولی در زمان گرده افشانی ، زرد کمرنگ متمایل به خرمایی رنگ می باشد.

چگونگی گرده افشانی درخت انجیر

شیوه بر دادن در نقاط مختلف دنیا متفاوت است. در استهبان میوه های بر انجیر را درون قوطی هایی که انتهای آنها را سوراخ کرده اند و با سیم به درخت انجیر آویزان است ریخته یا با استفاده از سیم های که قسمت های انتهایی میوه بر را بوسیله آنها سوراخ کرده در دسته های ۴ تا ۶ تایی از درخت انجیر آویزان می کنند. مقدار استفاده از بر انجیر برای هر درخت انجیر خوراکی با توجه به اندازه درخت متفاوت می باشد.

 

در مناطق انجیر کاری شهرستان کازرون مانند دوسیران مقداری خار و خاشاک نظیر لانه پرندگان درست کرده و در میان درختان انجیر قرار داده و میوه های ” بر ” که در آنجا ” دک ” نامیده می شود را در وسط آن قرار می دهند.

در بعضی از مناطق انجیرکاری عمل بردادن انجام نمی شود این به این علت است که در این مناطق در اطراف درختان انجیر خوراکی ، درختان بر انجیر وجود داشته و بنابراین عمل گرده افشانی به صورت طبیعی و بدون کمک انسان انجام می شود. در این حالت به ازای ۱۰۰ اصله درخت انجیر ۵ تا ۱۰ درخت بر با توجه به اندازه درخت کاشته می شود.

در کالیفرنیا میوه های انجیر بر را در درون ظروف کاغذی یا پلاستیکی ریخته و به درختان انجیر آویزان می کنند.

چون میوه های درخت انجیر به تدریج آمادگی لازم جهت عمل گرده افشانی را پیدا می کنند. عمل بردادن باید در چند نوبت صورت بگیرد. عمل ” بر دادن ” با توجه به میزان محصول ، سن درخت و اندازه درخت در دو یا سه نوبت و هر نوبت به فاصله ۷-۴ روز صورت می گیرد. هر چه میزان میوه انجیر بیشتر و درخت بزرگتر و جوان تر باشد تعداد دفعات بر دادن بیشتر و فاصله زمانی بین آنها کو تاه تر می شود.

هر درخت انجیر چه مقدار بر احتیاج دارد

به طور میانگین استفاده از ۷۵ عدد بر انجیر ( تقریبا ۱/۵ کیلو گرم ) برای گرده افشانی درختان بزرگ انجیر و ۵۴ عدد ( تقریبا یک کیلوگرم ) برای درختان متوسط کفایت می کند که این تعداد بر انجیر در چند مرحله در اختیار درخت قرار می گیرد.

جهت افزایش بازده ای عمل بردادن بهتر است که میوه های ” بر ” را در چهار جهت و در ارتفاعات مختلف درخت انجیر خوراکی قرار دهید.
همزیستی زنبور بلاستوفاگا با انجیر بر و انجیر خوراکی یکی از عجایب طبیعت است که از آن جمله می توان به همزمان بودن آمادگی لازم برای عمل گرده افشانی درخت انجیر و خروج زنبور بلاستوفاگا از میوه انجیر بر و همچنین خامه کوتاه بودن گل های درخت انجیر خوراکی که برخلاف گل های خامه بلند برای تخم گذاری این زنبور مناسب است اشاره کرد.
شخم  :
شخم زنی بین ردیف ها در اردیبهشت ماه انجام می گیرد.
سله شکنی اطراف تنه درختان    این عمل دارای مزایای زیر می باشد:
– سبب تهویه خاک می شود.
– علفهای هرز را از بین می برد.
– مقدار جذب و نگهداری آب بیشتر می شود.
-لارو حشرات مخصوصاً کرم شاخه خوار انجیردر معرض آفتاب قرار گرفته و از بین می روند.
دستورالعمل برداشت انجیردیم
زمان برداشت    انجیر دیم از اوایل مردادماه شروع به رسیدن می کند و برداشت محصول انجیر از نیمه دوم مرداد تا اواسط مهرماه به طول می انجامد. انجیر سبز که به صورت خشک برداشت می شود و معمولاً بر روی درخت نگه داشته می شود تا خشک شود و پس از خشک شدن ریزش می کنند و باغداران هفته ای یکبار اقدام به جمع آوری انجیر از زیر درختان نموده و سپس در محلی به نام اشپنگ ریخته تا خشک شوند. مدت زمانی که انجیر در اشپنگ می ماند بسته به میزان رطوبت انجیربرداشت شده معمولاً ۴ -۳ روز می‌باشد که در این مدت انجیرها در معرض آفتاب قرار داشته تا کاملاً خشک شود و رنگ آنها روشن تر می شود. طول مدت برداشت ۴۵ روز می باشد.
وسایل و نحوه برداشت :
در این روش برداشت انجیر (انجیر خشکباری) میوه به تدریج به روی خاک ریزش می کند که به طور مستقیم با خاک و خاشاک تماس پیدا می کند. در این خصوص طرحی پیش بینی شده است تا جمع آوری محصول با پهن کردن چادرهائی در زیر درختان انجام شود به طوریکه میوه با خاک و خاشاک تماس پیدا نکند و از طرفی این روش باعث تسریع در امر برداشت می شود.لازم به ذکر است که استفاده از دستکش و روپوش برای کارگران و سبدهای پلاستیکی برای حمل محصول از محل مختلف باغ به محل خشک کردن پیشنهاد می شود.استفاده از توریهای فلزی گالوانیزه نیمه متحرک در محل اشپنگ به جای اینکه محصول در کف اشپنگ که معمولاً سیمانی یا موزائیک فرش شده ریخته شود ، به روی این پالتها در معرض نور خورشید قرار گیرد تا تولید محصول به طریقه بهداشتی به بازار مصرف عرضه شود.

عوامل مهم در تعیین کیفیت انجیر خشک

انجیراستور: کیفیت میوه انجیر تحت تاثیر نحوه برداشت ، شرایط خشک کردن ، روش ضد عفونی و شرایط نگهداری و انبارداری است.

معمولا در مناطق تولید انجیر استان لرستان و استان های شمالی کشور پس از رسیدن میوه انجیر آنها را از روی درخت چیده و به صورت ترخوری مصرف می کنند یا آن را در مقابل آفتاب قرار داده و خشک می کنند. برداشت انجیر از روی درخت قبل از خشک شدن کامل باعث افت کیفیت آن می شود.

خشک شدن انجیر بروی درخت و سپس برداشت آن علاوه بر اینکه باعث بالا رفتن کیفیت محصول می شود. امکان نگه داری محصول را به مدت زیاد به دلیل کاهش رطوبت میوه فراهم می کند.

اگر به دلیل رطوبت بالای محیط امکان خشک شدن کامل میوه بر روی درخت نبود برداشت انجیر می تواند پس از پلاسیدن روی درخت انجام شود چون در این حالت ۳/۴ رطوبت میوه تبخیر شده و خشک کردن آن به وسیله آفتاب سریعتر و راحت تر می باشد.

کیفیت میوه تا حدود زیادی به سرعت رشد میوه و میزان محصول درخت بستگی دارد. ولی آب و هوا نیز نقش تعیین کننده ای در کیفیت دارد. تجربه نشان داده است میوه هایی مانند انجیر خشک استهبان که به طور دائم در معرض نور خورشید قرار دارند از رنگ روشن تری برخوردار بوده و غلظت مواد جامد محلول در آن ها بالاتر از میوه های درختی باشد که در سایه هستند.

رشد و کیفیت میوه ها علاوه بر نوع خاک ، میزان دسترسی به آب ، عملیات کشت ، فراهم بودن عناصر غذایی مورد نیاز و نوع واریته درخت به شرایط آب و هوایی شامل دما ، رطوبت نسبی ، بارندگی ، شدت باد و تابش نور خورشید نیز وابسته است.

ویژگی های انجیر خشک استهبان

  • کیفیت بالای محصول
  • رنگ ، بو و مزه طبیعی
  • ارزش غذایی بالا
  • عدم آلودگی به آفات و بیماریها
  • امکان نگهداری به مدت طولانی
  • استفاده محدود از سموم در فرایند تولید
  • عدم استفاده از سموم در هنگام برداشت محصول
  • استفاده از عوامل طبیعی در فرایند خشک کردن محصول

درجه بندی انجیر به عواملی نظیر ریز و درشتی انجیر، رنگ ، بسته یا خندان بودن، مغزدار بودن یا نبودن (پوکی) آن بستگی دارد. در استهبان مهمترین انواع انجیر خشک عبارتند از:

انجیر صدویک

این انجیر با کیفیت ترین نوع انجیر استهبان است. که با توجه به این که مقدار آن در انجیر خشک بسیار کم می باشد به این نام نامیده شده است. لازم به ذکر است که انجیر صدویک دارای درخت خاصی نمی باشد بلکه به خاطر ویژگی که دارد به این نام نامیده می شود. ویژگی خاصی که این نوع انجیر را تبدیل به گرانترین انجیر موجود در استهبان و سایر مناطق انجیر کاری استان فارس کرده است شکافی که در انتهای میوه ایجاد شده است. وجود شکاف در میوه دلیل بر مرغوبیت بالای محصول دارد.

میزان برداشت این نوع از انجیر استهبان در سال های مختلف متفاوت می باشد و حتی میزان آن در دفعات مختلف برداشت سالیانه نیز یکسان نمی باشد. گرچه یکی از دلایل شکفتن انجیر بالا رفتن میزان گرده افشانی ذکر گردیده ولی عوامل دیگری مانند میزان رطوبت ، در دسترس بودن مواد غذایی مورد نیاز درخت ، نوع خاک ، میزان کود دهی و نوع درخت در این پدیده دخالت دارند.

انجیر خرمنی

دومین نوع انجیر خشک استهیان به نام انجیر خرمنی مشهور بوده و بیشترین میزان برداشت محصول انجیر سالیانه در استهبان مربوط به انجیر خرمنی است. انجیر خرمنی علاوه بر این که در خشکبار فروشی های سراسر کشور به فروش می رسد، بیشترین میزان صادرات انجیر کشور را به خود اختصاص داده است.

در انجیر خرمنی استیول شکاف نخورده و یا به مقدار کمی شکاف خورده است. قیمت این نوع انجیر را با توجه به اندازه میوه ، رنگ میوه و میزان شکاف خوردن استیول تعیین می کنند. بدین صورت که هر چه اندازه میوه بزرگتر و دارای رنگ سفیدتر (روشن تر) و میزان شکاف خوردن بیشتر باشد قیمت آن بیشتر می باشد.

انجیر منگ

در درجه بندی انجیـر خشک استهبان این نوع انجیر درجه ۳ بوده که از ویژگی های آن می توان به ریزبودن ، رنگ سیاه و استیول کاملا بسته انجیر اشاره کرد. انجیـر منگ بیشتر در تهیه فرآورده های مختلف انجیر مانند شیره انجیر، کلوچه ، بیسکویت انجیر ، مربا و مسقطی انجیر استفاده می شود. میزان انجیر منگ در مناطق مختلف و در سال های مختلف یکسان نمی باشد و از کمتر از ۵% تا بیش از ۴۰٪ متغیر است. به طور کلی عواملی که منجر به سیاه و ریز شدن میوه انجیر می شود عبارتند از :

۱ – بالا بودن میزان باردهی درخت که منجر به ریزشدن میوه انجیر می شود.

۲ – بالا بودن درجه حرارت هوا در زمان رسیدن میوه.

۳ – پیوند انجیر سبز بر روی انجیر سیاه (پایه انجیر سیاه باشد)

۴ – هرس نامناسب درخت

۵ – وزش باد در زمان رسیدن میوه که منجر به ریزش میوه های تر به زیر درختان شده که خشک شدن میوه به صورت طبیعی را که بر روی درختان انجام می شود دچار اختلال می کند.

۶ – وقوع بارندگی در زمان رسیدن میوه

۷ – نرسیدن نور کافی به میوه های وسط درخت

انجیر قاقو

در فرهنگ دهخدا قاق به معنی گوشت خشک کرده و میوه خشک که هسته آن را درآورده بخشکانند است. اگر درختان انجیر به هر علتی از جمله وجود برخی از آفات بخصوص کنه تارتن انجیر یا کمبود رطوبت خاک ، دچار ریزش برگ گردند یا برگ کلروفیل خود را از دست بدهد و رنگ برگ به صورت قهوه ای درآید میوه درخت انـجیر قاقو می شود. قبلا با برخی از مهمترین آفات انجیر از جمله کنه تارتن انجیر آشنا شدیم .

انجیـر قاقو به نوعی انجیر خشک استهبان گفته می شود که خشک و شکننده و سبک می باشد. وزن انجیر قاقو نسبت به انواع دیگر انجیر خشک کمتر می باشد. و همچنین دارای پوست صاف تری نیز است و چین و چروک پوست میوه به میزان قابل توجی کمتر از انواع دیگر انجیر است.

گرچه انـجیر قاقو دارای رنگ روشن می باشد ولی به خاطر کمبود بیش از حد رطوبت در میوه ، گوشت کامل خشک و فاقد هر گونه شیره ای است. و همین امر باعث از بین رفتن مرغوبیت محصول می شود. علت اصلی قاقو شدن میوه انجیر کاهش فعالیت های فتوسنتزی درخت در اثر از بین رفتن کلروفیل های برگ می باشد.

خواص تغذیه ای و درمانی انجیر
انجـیر میوه ای مقوی و شیرین است که در قرآن به آن قسم خورده شده است. نام عربی آن ” تین ” و نام انگلیسی آن ” “FIG”می باشد.درخت انجـیر بومی آسیای غربی و کشورهای مدیترانه است و از آنجا به عربستان ، سوریه و فلسطین اشغالی برده شده است .انـجیر درختی است با برگ های زرد و پنجه ای و به رنگ سبز خاکستری که بلندی آن تا شش متر می رسد و به دلیل عدم مقاومت در مقابل سرمای شدید ، در مناطق معتدله و گرمسیر کشت می شود .درخت انجـیر معمولا از سال چهارم شروع به میوه دادن می کند و تا سن بیست سالگی میوه می دهد.
ارزش غذایی انجیرانجـیر، قند زیادی دارد. ۵۰ درصد انجیر خشک را قند تشکیل می دهد. همچنین منبع خوبی از پتاسیم ، منیزیم  ، کلسیم  ، فسفر  و ویتامین های C  , B , A  است.انجـیر منبع غنی فیبر غذایی می باشد. لیگنین یک نوع فیبرغذایی غیرمحلول است که به مقدار زیاد در انجیر وجود دارد و نقش عمده ای در جلوگیری و رفع یبوست دارد.
انجـیر منبع غنی فیبر غذایی و نیز منبع خوبی از منیزیم ، کلسیم ، فسفر و ویتامین های C , B , A است.سایر خواص غذایی انجیر عبارتند از :۱- از انجیـر می توان در رژیم های غذایی خاص مثل رژیم کم چربی ، کم سدیم ، پرفیبر ، کاهش وزن ، دیابتی و حتی رژیم غذایی مدیترانه ای استفاده کرد.۲- انجیـر سدیم و چربی ندارد و مانند سایر میوه ها بدون کلسترول است.۳- ۴۰ گرم انـجیر تازه یا یک چهارم لیوان از خرد شده ی آن، معادل یک واحد میوه است.۴- ۵/۱ عد انجـیر خشک معادل یک واحد میوه یا ۱۵ گرم کربوهیدرات است که کربوهیدرات آن از گلوکز و فروکتوز تشکیل شده است.۵- انجیـر، فیبر غذایی بالایی دارد و هر واحد آن ۲۰ درصد نیاز روزانه را تأمین می کند که بیش از هر نوع میوه تازه یا خشک می باشد.۶- انـجیر بیش از سایر میوه ها املاح دارد. ۴۰ گرم انجیر تازه دارای ۲۴۴ میلی گرم پتاسیم ( ۷ درصد نیاز روزانه ) ، ۵۳ میلی گرم کلسیم ( ۶ درصد نیاز روزانه ) و ۲/۱ میلی گرم آهن ( ۶ درصد نیاز روزانه ) می باشد.

خواص درمانی انـجیر

انجـیر از نظر طب قدیم ایران ، گرم و تر است .

– انجیـر تعرق بدن را زیاد می کند .

– ادرار آور است . اگر ترشح ادرار کم باشد ،خوردن انـجیر باعث ازدیاد آن می شود .

– حرارت بدن را کاهش می دهد .

– چاق کننده است و برای آنهایی که می خواهند وزن اضافه کنند بسیار مفید است . بدین منظور می توان آن را با شیر مخلوط کرد و در بین غذاها خورد.

– انجیـر ( تازه یا خشک ) یبوست را برطرف می کند و یکی از بهترین میوه ها برای تمیز کردن روده بزرگ و رفع یبوست است . در قدیم برای از بین بردن یبوست از شربت انجـیر استفاده می کردند .

– برای درمان ناراحتی های سینه حدود ۲۰ گرم از خرما ، عناب ، انـجیر خشک و مویز را با هم مخلوط کرده و آسیاب می کنند. سپس این پودر را با یک لیتر آب می جوشانند تا حجم آن به نصف برسد . از این جوشانده می توان به مقدار سه فنجان در روز مصرف نمود .

– جوشانده انجـیر خشک درمان کننده التهاب مجاری دستگاه تنفسی ، کلیه ، ذات الریه ، ذات الجنب ، سرخک ،مخملک و آبله می باشد .

– جوشانده غلیظ انـجیر خشک برای رفع سرماخوردگی بسیار مفید است و غرغره کردن آن گلودرد را برطرف می کند.

– برای برطرف کردن سیاه سرفه ، برونشیت و ذات الریه از ” قهوه ی انجیر” استفاده کنید. برای درست کردن این قهوه ، انـجیر خشک را ابتدا بو می دهند و سپس آن را آسیاب می کنند تا بصورت پودر درآید .

– انجیـر دستگاه هاضمه را تقویت می کند .

– انجـیر برای درمان سوء هاضمه مفید است .

– سوپ انجیر بسیار مقوی است و برای افزایش شیر در زنان شیرده مفید است .برای تهیه سوپ ، انجیـر نرسیده را با گوشت بپزید .

– برای برطرف کردن ورم گلو ، ۵۰ گرم انجیر زرد را در ۵۰۰ گرم شیر ریخته و مدت ۱۵ دقیقه بگذارید بماند. سپس آن را غرغره کنید و مقدری از آن را نیز بنوشید. می توانید آن را با عسل هم شیرین کنید .

– انجـیر خشک جوشیده شده در شیر برای درمان آنژین ، ورم لثه و ورم مخاط دهان مفید است .

– یکی از داروهای بسیار موثر برای درمان آرتروز و درد مفاصل، مخلوط شیر بز و انجیر سیاه می باشد . این مخلوط سموم مختلف را از بدن خارج کرده و درد را از بین می برد.
انجـیر ، به خصوص انجیر خشک خیسانده در آب یا شیر ، موثرترین درمان برای رفع یبوست است.

– انجـیر را می توان همراه با میوه های دیگر مصرف کرد. انجیر با میوه های اسیدی مانند پرتقال و گریپ فروت سازگار نیست .

– انجـیر برای آنهایی که قند خونشان پائین می آید و یک دفعه احساس ضعف می کنند مناسب است، زیرا قند آن به سرعت در روده کوچک جذب می شود.

– خوردن انجـیر باعث افزایش نیروی جنسی می شود .

– برای برطرف کردن ورم بناگوش و دمل ها ، ضمادی از انجـیر خشک با آرد جو و گندم درست کنید و روی ورم دمل بگذارید .

– دم کرده انجـیر با شنبلیله ، برای سینه درد مفید است .

– برای رفع ورم طحال، انجـیر را به مدت ۹ روز در سرکه خیس کنید و هر روز پنج عدد از آن را با سرکه بخورید .

– انجـیر ضد سرطان است .

– انجـیر در معالجه بیماری های پوستی  موثر است .

– مربا و کمپوت انجـیر برای درمان یبوست موثر است ،۵ لذا می توان ۳ یا ۴ انجیر تازه را چهار قطعه کرد و در نیم لیتر شیر جوشاند تا بپزد و آن را با ۱۲عدد کشمش صبح ناشتا بخورند.

– هضم انجـیر آسان است و مصرف آن برای بچه ها و اشخاصی که از بستر بیماری برخاسته اند و دوره نقاهت را می گذرانند، بسیار مفید است.

– انجـیر به علت دارا بودن دانه های ریز، باعث تقویت معده و روده می شود، ولی برای کبدهای ضعیف زیان آور است.

– سرشار بودن انجـیر از پتاسیم، تامین کننده سلامتی کودکان ضعیف و کم خون  و بی اشتها ست.

– اگر انجـیر و عسل را به طور مساوی با هم مخلوط نمایید و بخورید، جهت زخم معده  بسیار مفید است.

– انجـیر به علت داشتن پتاسیم، درجه قلیائیت بدن را بالا برده و در دفع اوره و چربی خون بسیار موثر است.

– شربت انجـیر، تسکین دهنده دردهای گلو و سرفه  است.

– انجـیر خشک خیسانده شده در شیر بسیار خوشمزه و برای درمان یبوست شدید بسیار مفید است. همچنین خوردن انجیر خشک خیسانده در روغن زیتون  در صبح ناشتا ، برای رفع یبوست موثر است.
نظر پیامبر و امامان در مورد خواص انجیر :

*رسول گرامی اسلام (ص) خواص ذیل را برای انجیر بر شمرده اند و مسلمانان را به خوردن آن ترغیب کرده اند :

– انجیـر میوه ای بهشتی است که بواسیر را قطع می کند.

– انجیـر نقرس را معالجه می کند.

– انجیـر، قوای جنسی را زیاد می کند و رطوبت و سردی را که موجب ضعف نیروی آمیزش است ، برطرف می نماید.

*حضرت علی (ع) می فرمایند : انجیر برای باد قولنج مفید است. در روز از آن زیاد بخورید ، ولی در شب کم بخورید.

* در حدیثی از امام محمد باقر (ع) آمده است که فرمود:

بر کبد “حزقیل” پیامبر زخمی ظاهر شد که او را آزار می داد. خداوند به او وحی کرد که شیره انجیر را بگیر و بر سینه خود بمال. وی نیز این کار را انجام داد و بهبود یافت.

* در حدیثی ازامام رضا (ع) چنین آمده است که :

انجـیر بوی بد دهان  را از بین می برد ؛ استخوان را محکم می سازد؛ باعث رویش مو  می شود ؛ درد را بر طرف می کند و با وجود انجـیر دیگر به دارو احتیاج نیست.
مضرات

– انجیـر برای کبدهای ضعیف مناسب نیست و آنهایی که کبد ضعیف دارند ، باید انـجیر را با گردو  بخورند.

– زیاده روی در مصرف انجـیر باعث نفخ شکم و اسهال می شود و برای چشم نیز مضر است .

– انـجیر برای مبتلایان به بیماری قند مضّر است.

– انجیـر برای مبتلایان به اختلال معده و روده مضّر است.

– زیاده روی در خوردن انجـیر، برای معده و چشم  زیان آور است و خنثی کننده زیان آن، کرفس  است.

تهیه دسر با انجیر

برای تهیه پوره انجـیر، ۲۴۰ گرم انجیر را با یک سوم لیوان آب یا آب میوه، در مخلوط کن بریزید و با هم مخلوط کنید. پوره انجیر می تواند به عنوان یک جایگزین مناسب برای چربی و یک شیرین کننده در سفره غذایی شما استفاده شود.
خرید و نگهداری انجیر

موقع خرید انجـیر دقت کنید که تازه و پوست آن صاف باشد. اگر بوی ترشیدگی می داد، آن را نخرید ، زیرا این بو نشان می دهد که قند موجود در انـجیر تخمیر و میوه خراب شده است.

انجـیر تازه را حتماً باید در یخچال نگهداری کنید ، ولی انجیر خشک را می توانید در یخچال یا در هوای اتاق نگهداری کنید. البته باید در یک ظرف یا بسته بندی بدون هوا و رطوبت باشد که در اینصورت برای چندین ماه می توان آن را نگه داشت.

 

مناطقی که انجیر در آن کشت می شود

استان فارس شهرستان استهبان

استان فارس شهرستان نی ریز

استان فارس شهرستان کازرون

استان فارس شهرستان داراب

استان فارس شهرستان فسا

استان کرمان

استان لرستان

استان مازندران

استان خراسان جنوبی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *