سیب زمینی گونه‌های مختلفی دارد که معمولاً با نام زودرس، معمولی (second early) و اصلی (main crop) توصیف می‌شوند. این نام‌ها نشان می‌دهند که این سیب زمینی‌ها کی محصول می‌دهند، به چه فضایی نیاز دارند، با چه فاصله‌ای از هم و چه موقع باید کاشته شوند. اگر فضای زیادی ندارید، بهتر است سیب زمینی‌های زودرس بکارید و همچنین خوب است خاطرنشان کنیم که احتمال آفت زدگی گونه‌های زودرس از آنجا که خیلی زود برداشت می‌شوند، کمتر است.

انجیراستور: گونه معمولی (second earlies) شانزده تا هفده هفته بعد از کشت می‌رسند بنابراین باید بتوانید از اوایل تیر تا شروع مرداد آن‌ها را برداشت کنید. گونه اصلی (main crops)  هجده تا بیست هفته بعد از کاشت آماده برداشت هستند. بنابراین معمولاً از تیر تا مهر ماه می‌توانید آن‌ها را برداشت کنید. گونه اصلی بیشتر از سایر گونه‌ها فضای باغچه را اشغال می‌کنند، اما اگر می‌خواهید مقداری از آن را ذخیره کنید، بهترین گونه برای انبار کردن است.

نحوه القای جوانه زنی
Chitting یعنی ترغیب سیب زمینی بذری به جوانه زدن قبل از کشت. حدود ۶ هفته قبل از نشاء کردن آن‌ها این کار را از اواخر دی در نقاط گرم‌تر کشور و یا در ماه بهمن در نقاط سرد‌تر کشور شروع کنید. هر سیب زمینی بذری دارای سر گرد‌تر و ضخیمی است که چند «چشم» دارد. قسمت‌های غده مانند سیب زمینی را به گونه‌ای قرار دهید که سر ضخیم آن در بالا‌ترین قسمت سینی یا جعبه تخم مرغ و در مقابل نور طبیعی زیادی قرار گیرد. وقتی جوانه‌ها به 1.5 تا 2.5 سانتی متر رسیدند، آماده کاشت در بیرون هستند.

نحوه کاشت

انجیراستور: سیب زمینی‌های جوانه زده را زمانی که خاک شروع به گرم شدن کرده است بکارید – معمولاً از اواسط اسفند یا اوایل فروردین. برای شروع شیاری به عمق 7.5 تا 13 سانتی متر ایجاد کنید، البته عمق دقیق آن بسته به گونه‌ای که می‌کارید، متفاوت است.
قبل از کشت سیب زمینی‌ها یک لایه نازک کود به شیار اضافه کنید. سیب زمینی‌های زودرس را در فاصله حدوداً ۳۰ سانتی متری از هم با ۴۰ تا ۵۰ سانتی متر فاصله بین ردیف‌ها بکارید. سیب زمینی‌های معمولی (second early) و اصلی (main crop) را در فاصله ۳۸ سانتی متری با ۷۵ سانتی متر فاصله بین ردیف‌ها بکارید. غده‌های جوانه زده (chitted tubers) را با دقت بردارید، آن را به آرامی داخل شیار قرار دهید به گونه‌ای که جوانه‌ها به سمت بیرون باشن. مواظب باشید جوانه‌ها نشکنند. روی سیب زمینی‌ها را با خاک بپوشانید. به محض ظاهر شدن جوانه‌ها روی آن یک تل خاک بریزید، به گونه‌ای که جوانه‌ها زیر خاک دفن شوند. این کار را باید در فواصل زمانی معین انجام دهید و تا آخر فصل هر یک از گیاهان یک تل خاک کوچکی در اطراف خود (حدود ۱۵ سانتی متر) خواهند داشت.

نحوه برداشت
سیب زمینی‌های خانگی شما بسته به نوع و شرایط پرورش باید از تیر تا شهریور آماده برداشت شوند. گونه‌های زودرس را به محض آماده شدن (یعنی زمانی که جوانه‌های روی خاک هنوز سبز هستند و معمولاً به محض باز شدن گل‌های آن) می‌توانید برداشت و مصرف کنید.، گونه‌های معمولی (second early) و اصلی (main crop) را می‌توان به مدت طولانی تری در خاک نگه داشت- تا ماه شهریور – حتی اگر جوانه روی خاک از حالت افتاده باشد. دو هفته قبل از برداشت محصول، جوانه‌های روی زمین را ببرید. با این کار پوست سیب زمینی فرصت ضخیم شدن پیدا کرده و هنگام برداشت کمتر آسیب دیده و انبار کردن آن راحت‌تر می‌شود.
نکته
سیب زمینی‌ها نیاز به نور زیادی دارند، بنابراین آن‌ها را در مکان‌های مستعد سرما نکارید، زیرا این شرایط به رشد برگ‌های آن آسیب می‌رساند. اگر قصد دارید در یک زمین پر از علف هرز یا در علفزاری قدیمی سبزی بکارید، سیب زمینی‌ها می‌توانند با برگ‌های زود رشد و زیاد خود به زدودن علف‌های هرز کمک کنند.
اگر جا به اندازه کافی ندارید، سیب زمینی‌ها را در ظرفی بکارید که به اندازه کافی زهکشی شده و عمق و عرض آن حداقل ۳۰ سانتی متر باشد. گلدان را تا نیمه پر از کود چند منظوره یا کود مرغوب خاک باغچه کنید، دو بذر سیب زمینی را روی کود قرار داده و بعد روی آن خاک یا کود بریزید – تا فاصله 2.5 سانتی متری از لبه گلدان.
همین که قسمت غده مانند سیب زمینی (tuber) به اندازه یک تیله رسیدند، دادن آب کافی به آن‌ها مساله بسیار مهمی خواهد شد. اگر به سیب زمینی‌ها آب ندهید، اندازه و کیفیت آن‌ها کم می‌شود، مگر اینکه به طور منظم و به میزان فراوان باران ببارد.

 

بیش از هـزار گـونه سیـــب زمینی در سراسر جهان وجود دارد. نام نخست سیب زمینی (batata) بوده است که اسپانیایی ها آن را در قرن 16 به (potato) تغییر دادند. سیب زمینی خوراکی در واقع قسمت غده مانند(tuber) ساقه زیرزمینی گیاه سیب زمینی میباشد. 2نقش غده سیب زمینی ذخیره غذایی گیاه و خاستگاه نسل بعدی سیب زمینی ها میباشد.

انواع سیب زمینی
انجیراستور: سیب زمینی ها بر اساس طعم، اندازه، شکل، رنگ و میزان محتوای نشاسته ای به انواع گوناگونی تقسیم بندی میگرند. پوست سیب زمینی به رنگهای زرد، قهوه ای، صورتی، قرمز و ارغوانی (آبی) موجود میباشد. خود سیب زمینی نیز یا سفید است و یا همرنگ پوست خود.

1- سیب زمینی پوست قهوه ای (russet): پوست قهوه ای و درون سفید دارد. شکل آن کشیده است و سطح آن زبر و ناهموار است. میزان نشاسته آن زیاد و آب کمتری دارد. بهترین سیب زمینی برای سرخ کردن و پختن میباشد.

2- سیب زمینی با پوست زرد (yu con): پوست زرد رنگ دارد و طعم کره میدهد.برای پختن و تهیه پوره مناسب است.

 

همه چیز درباره کاشت و نگهداری درخت گلابی

 

3- سیب زمینی شیرین (sweet): دارای مغز زرد، سفید و یا نارنجی رنگ است. ارزش تغذیه ای بالایی دارد.

 

4- سیب زمینی های انگشتی (finger):کوچک و باریک هستند.

 

5- سیب زمینی قرمز:پوست قرمز و درون سفید دارد. برای آب پز کردن، بخار پز کردن و تنوری کردن مناسب است.

ترکیبات سیب زمینی

80 درصد سیب زمینی را آب، 20 درصد آن را مواد جامد (عمدتا نشاسته) و 0.5 درصد آن را سلولز تشکیل میدهد.

ترکیب شیمیایی
توبرکول تازه سیب زمینی در حدود 60 درصد وزن خود آمیدن دارد و با این آمیدن مقداری مواد پروتئیک وجود دارد که میزان آن متغیر بوده و معمولا کم است. سولانین به مقدار خیلی کم و بی‌ضرر در سیب زمینی وجود دارد ولی در سیب زمینیهای سبز شده مقدار آن زیاد می‌شود و مصرف این قبیل سیب زمینیها را خطرناک بسازد. کمی کولین نیز در سیب زمینی یافت می‌شود. نسبت مواد پروتئیک و نشاسته در سیب زمینی حائز اهمیت زیادی است.

چون بطوری که می‌دانیم در میان انواع متعدد سیب زمینیهایی که شناخته شده‌اند. بعضی از آنها هنگام پختن از هم باز و متلاشی می‌شوند. علت متلاشی نشدن سیب زمینیهای دسته دوم همان وجود مقدار زیادتری مواد پروتئین در آنها است که بر اثر پختن منعقد و سفت شده موجب مقاومت بیشتر سیب زمینی در مقابل گرما می‌گردند در چنینی حالتی نسبت مواد ازته تام موجود در سیب زمینی به نشاسته حداقل 0.12 است. اگر نسبت مواد ازته کمتر از این مقدار باشد سیب زمینی در اثر حرارت متلاشی می‌شود.

با توجه به خواص سیب زمینی و اینکه این ماده غذایی برای حفاظت در برابر بیماریهای قلبی و عروقی و ساختن سلولهای عصبی بسیار مفید است غذاهایی حاوی این ماده را به شما توصیه می‌کنیم.

ارزش تغذیه ای 100 گرم سیب زمینی خام:

آب 82 گرم

کالری 70 کیلو کاری

پروتئین 2 گرم

کربوهیدرات 19 گرم

چربی 0.1 گرم

تیامین 0.11 میلی گرم

ریبوفلاوین 0.04 میلی گرم

ویتامین B6 0.25 میلی گرم

ویتامین C 19 میلی گرم

نیاسین 1.2 میلی گرم

آهن 1.8 میلی گرم

کلسیم 9 میلی گزم

منیزیوم 10 میلی گرم

منگنز 0.25 میلی گرم

مس 0.35 میلی گرم

فسفر 26 میلی گرم

پتاسیم 500 میلی گرم

سدیم 204 میلی گرم

فیبر 3 گرم

کلسترول 0 گرم

نکته: سیب زمینی شیرین منبع بسیار خوب ویتامین A و C میباشد. در سیب زمینی های دیگر میزان ویتامین A بسیار ناچیز است. سیب زمینی شیرین حاوی ترکیب اکسالات است بنابراین افرادی که دچار ناراحتی های کلیه و کیسه صفرا میباشند باید از مصرف آن خودداری کنند. همچنین اکسالات در جذب کلسیم تداخل ایجاد میکند. بنابراین افرادی که دچار فقر کلسیم هستند، باید حداقل 2 ساعت پس از مصرف مکمل های کلسیم سیب زمینی شرینی مصرف کنند.

نکته: سیب زمینی دارای شاخص گلیسمیک بالایی میباشد.بدین معنی که سطح قند خون را به سرعت بالا میبرد.بنابراین بیماران دیابتی بایستی تحت نظر پزشک خود از سیب زمینی استفاده کنند.

نکته: سیب زمینی منبع خوبی از ویتامین C، ویتامین B6، پتاسیم، منگنز، مس و فیبر است.

نکته: سیـب زمینی یک ماده غذایی مغذی و کم چرب است. سیب زمینی آب پز، بخار پز، تنوری و کباب شده بهترین شکل مصرف سیـب زمینی می باشند.

نکته: سیب زمینی حاوی مواد آنتی اکسیدان بوده و خاصیت ضد سرطانی و محافظت از قلب و عروق را دارا است.

نکته: سیب زمینی حاوی ترکیباتی موسوم به KUKOAMINES میباشد که باعث کاهش فشار خون میگردد.

هضم سیب زمینی

نشاسته(starch) یک کربوهیدارت کمپلکس و نامحلول در آب است. نشاسته از ترکیب دو پلی ساکارید به نامهای آمیلوز(AMYLOSE) و آمیلو پکتین(AMYLOPECTIN) تشکیل یافته است. هر دو این آنها پلی مرهای گلوکز میباشند. یک زنجیره پلیمر نشاسته نمونه از 2500 مولکول گلوکز تشکیل یافته است. نشاسته در بدن انسان قابل هضم میباشد. ابتدا نشاسته در دوازدهه توسط آنزیم آمیلاز(AMYLASES) به مالتوز تبدیل میشود. سپس مالتوز در روده باریک توسط آنزیم مالتاز به گلولکز تبدیل میگردد.

سـیب زمینی از دانه های نشاسته محصور در یک پوشش سلولزی تشکیل شده است. از آنجایی که بدن انسان قادر به هضم سلولز نمیباشد. از این رو مصرف سـیب زمینی خام، حتی اگر بطور کامل هم جویده شود از سراسر لوله گوارش بدون آنکه هضم گردد، خواهد گذشت. بنابراین مصرف سیـب زمینی خام هیچگونه ارزش غذایی نخواهد داشت. اما اگر سیب زمینی پخته شود پوشش سلولزی آن پاره شده و محتویات آن(نشاسته و مواد مغذی) میتواند هضم گردد. همچنین با پختن سیب زمینی دانه های نشاسته با جذب آب حجیم تر میگردند.

سموم موجود در سیب زمینی

دو گلیکو آلکالوئید تلخ مزه و سمی بنامهای سولانین(SOLANINE) وچاکونین(CHACONINE) در برگها ، میوه ها، گلها، و ساقه های سـیب زمینی وجود دارد. سولانین به عنوان سیستم دفاعی گیاه عمل کرده و گیاه سیب زمینی را از شر آفات و بیماریها مصون میدارد. میزان بسیار اندکی سولانین در پوست و زیر پوست سـیب زمینی وجود دارد، که میزان مجاز آن 0.2mg/g میباشد. اما هنگامی که سـیب زمینی در معرض نور قرار میگیرد، این میزان میتواند تا 1mg/g افزایش یافته و ایجاد مسمومیت کند. سولانین اغلب در پوست و حداکثر تا 3 میلی متر زیر پوست تجمع می یابد.

نکته: سـیب زمینی تلخ مزه به معنای افزایش سطح سولانین در آن است. (البته میتواند به علت افزایش قند نیز باشد)

نکته: برگ و میوه سیب زمینی حاوی سولانین میباشد که خاصیت مخدری و آرام بخشی دارد. اما مشروط بر اینکه به عنوان ضماد استفاده گردد.

نکته: سرخ کردن سیـب زمینی تا دمای 170 درجه سانتی گراد سولانین را تا حد زیادی نابود میسازد. (اما پختن در مایکروویو و آب پز کردن تاثیری ندارد)

نکته: علایم مسمومیت با سولانین: سردرد، سرگیجه، تهوع، استفراغ، تب، زردی، کاهش حرارت بدن، فلج، اسهال، دل پیچه، کما و حتی مرگ.

نکته: مصرف سیـب زمینی خام بشرطی که پوست کنده باشد سمی نیست اما ایجاد نفخ میکند.

علت سبز شدن رنگ پوست سـیب زمینی:

هنگامی که سیب زمینی در معرض نور قرار میگرد، رنگدانه های سبزی روی پوست آن تشکیل میشود، که همان کلروفیل است. اما این سبز شدن افزایش سطح سولانین را نیز در پی دارد. بنابراین لکه های سبز رنگ پوست سـیب زمینی را حتما قبل از مصرف جدا کنید.

آیا پوست سیب زمینی مغذی است؟

بله. بیشترین میزان فیبر سیب زمینی و بیشتر ویتامینهای آن در مجاورت پوست سیب زمینی قرار دارد. بنابراین مصرف سیب زمینی با پوست توصیه میگردد. (مشروط بر اینکه قسمت های سبز آن را گرفته و پوست را کاملا شسته باشید)

علت قهوه ای شدن سیب زمینی پوست کنده چیست؟

سیب زمینی پوست کنده و قطعه قطعه شده در معرض هوا قهوه ای رنگ میشود. علت تغییر رنگ وجود آنزیم تیروزیناز tyrosinase در سـیب زمینی است که با اکسیژن هوا و همچنین فنولهای حاوی آهن موجود در خود سیب زمینی واکنش نشان میدهد. بریدن سـیب زمینی باعث آسیب دیواره سلولی و آزاد شدن این آنزیم میگردد. این واکنش اکسیداسیون را میتوان با غیر فعال کردن آنزیم تیروزیناز با حرارت، کاهش ph سطح سیـب زمینی (آب لیمو ترش، سرکه و دیگر اسیدها) و یا کاهش اکسیژن هوا (با قرار دادن سـیب زمینی در ظرف آب) به حداقل رساند.

نحوه انتخاب و خرید سـیب زمینی

1-سـیب زمینی های سفت را انتخاب کنید.

2-از خرید سیـب زمینی های با پوست چروکیده، جوانه زده، نقاط نرم و شل، دارای لک های سبز و تیره خودداری کنید.

3-سطح سیب زمینی نباید دارای شکاف وبریدگی باشد.

نحوه نگهداری سیب زمینی

1-سیب زمینی ها را در مکانهای خنک، خشک و تاریک نگهداری کنید.

2-بهترین دمای نگهداری سیب زمینی 7-10 درجه سانتی گراد است. دمای بیش از این باعث جوانه زدن و چروکیده شدن سیب زمینی میشود.

3-سـیب زمینی را در دمای اتاق میتوان تا 2 هفته نگهداری کرد.

4-سـیب زمینی را در کنار پیاز نگهداری نکنید. چراکه گاز متصاعد شده از پیاز فساد سیب زمینی را سرعت می بخشد.

5-سیـب زمینی را درون کیسه پلاستیکی نگهداری نکنید. سیب زمینی ها را در سبد و یا ظروفی که گردش هوا در اطراف آن بخوبی صورت میگیرد نگهداری کنید.

6-از نگه داری سیـب زمینی در درون یخچال خودداری ورزید. چراکه در دماهای پایین نشاسته موجود در سیب زمینی به قند تبدیل میگردد. این امر باعث شیرین شدن سـیب زمینی و تیره و قهوه ای رنگ شدن زود هنگام سیـب زمینی ها هنگام پخت و سرخ کردن میشود.

نشاسته سیب زمینی
برای تهیه نشاسته سیب زمینی از انواع دیر رس آن استفاده می‌کنند، این سیب زمینیها را پس از شستن و رنده کردن به صورت پولپ درمی‌آورند و پولپ را وارد ظروفی می‌کنند که در آنجا از مواد خارجی سنگین که با آن مخلوط است جدا می‌شود و در جریان آب قرار می‌دهند. نشاسته سیب زمینی بدین ترتیب بوسیله آب گرفته شده و ایجاد نشاسته سبز Fecule Vetre می‌کند که بین 40 تا 50 درصد رطوبت دارد. آنگاه این نشاسته را به وسایل مکانیکی تحت فشار می‌گذارند و در اتو و با هوای گرم خشک می‌کنند. در این مورد نشاسته ای بدست می‌آید که بین 16 تا 18 درصد رطوبت دارد. دانه‌های آمیدن سیب زمینی ، بیضی شکل و ناف آن دارای دوائر متحدالمرکز است. بعضی از انواع آمیدنها نیز کوچکتر ، گرد و گاه بهم چسبیده هستند. قطر این دانه‌ها 15 تا 110 میکرون است.

کشت سیب زمینی

سولانوم توبروزوم گیاهی است پایا با برگهای متناوب ، مرکب و تکثیر آن از طریق کاشتن توبرکولها و یا قسمتهایی از توبرکول که دارای جوانه است صورت می‌گیرد. کشت این گیاه بیشتر در زمینهای شنی انجام می‌شود. توبرکولها را باید بدون آنکه روی یکدیگر انبار شوند در محل خشک و تاریک نگهداری کرد. خیساندن توبر کول در آب جوشان و بعد پاشیدن مقداری گرد آهک روی آنها و همچنین خیساندن آنها در آب نمک‌دار از جوانه زدن سـیب زمینی جلوگیری می‌کند و یا آن را به تاخیر می‌اندازد. همچنین خیساندن توبر کولها در یک محلول دو درصد نفتالن- استات دو پتاسیم یا گذاشتن آنها در مجاورت بخارهای نفتالن- استات دو متیل موجب جلوگیری از جوانه زدن می‌شود.

سیـب زمینی در مقابل سرما و یخ زدگی حساس است و یخ زدگی موجب می‌شود که ذخایر نشاسته‌های سیب زمینی قندی شده و به سیـب زمینی یک مزه قندی و شیرین بدهد. آغاز جوانه زدن سیـب زمینی توام با پیدا شدن رنگ سبز و افزایش مقدار سولانین در توبرکول است. شکل ظاهری سیب زمینی را ، توسعه زیاد و قابل توجه پارانشیم پوستی و مخصوصا ناحیه مغز که پر از آمیدن است بوجود آورده است. پوسته خاکستری رنگ خارجی سیب زمینی همان سوبر و حفره های موجود در روی سطح سـیب زمینی یا چشمهای سـیب زمینی محل جوانه ها است.

کشت سـیب زمینی مورد تهدید آفتهای متعددی قرار می‌گیرد که از آنجمله می‌توان Phytophora Infestana ، Dorylore ، مواد پوسیدنی خشک یا مرطوب و ویروسهای فیلتران ، بیماریهای Mosaique و پیچ خوردگی را نام برد و بنابراین نکته مهم در کشت سیـب زمینی پیدا کردن و کشت نژادهایی است که بتوانند در مقابل این آفتها مقاومت کنند. کشت مکرر توبرکول سیب زمینی موجب فساد گیاه می‌شود و باید گاهگاه از گیاهان تازه‌تر و نسلهای جدیدتری استفاده کرد. از طرف دیگر استفاده از سیب زمیـنی های دست چین و انتخاب شده نیز کافی نیست برای رفع این اشکال دو راه حل پیشنهاد شده است.

راه حل اول کشت گیاه از دانه های هیبرید است. انواع سیب زمینـی هایی که تاکنون شناخته شده‌اند از نظر Genotypique باهم اختلاف زیاد دارند و بر حسب شرایط متعدد ، دی ، تری ، تتراپلوئید و پلوئیدهای دیگر می‌باشند، در این میان فقط جنسهای Tetraploide بارور هستند. در سال 1925 تا 1935 هیئتهایی از کشورهای روسیه و آلمان در آمریکای جنوبی به مطالعه جنسها و گونه‌های مختلفی که در این سرزمین وجود داشت پرداختند و هیبریداسیونهای متعددی به منظور تهیه دانه‌هایی که برای کشت گیاه مورد استفاده واقع شود صورت گرفت. Magrou راه دیگری برای اجرای این منظور انتخاب کرد و طبق آزمایشهایی که قبلا انجام داده بود در بعضی از نواحی پیرنه گونه‌هایی را که توبرکول تولید نمی‌کردند کاشت و ملاحظه نمود که وقتی این گونه‌ها در کنار تاجریزی کاشته شده باشند ایجاد توبرکول می‌کنند.

همین حالت در گونه‌هایی که در نواحی کوهستانی و نقاطی که گیاهان آن مقدار زیادی Mycorhizes دارند مشاهده شده است. از طرف دیگر Magrou توانسته است از ریشه گونه‌های جوان گیاه در محیطی که بطور مصنوعی مقداری گلوکز یا گلیسیرین به آن اضافه شده (مخصوصا در تاریکی) توبرکولهای کوچکی بدست آورد. این توبرکولها ، توبرکولهای اولیه هستند که اگر آنها را به نقطه دیگری که زمین آن دارای مقدار زیادی میکوریز باشد انتقال و کشت دهیم توبرکولهای ثانویه ایجاد می‌کنند که درشت هستند.

آیا تا به حال سبزی‌ها و میوه‌هایی را که در خانه پرورش می‌یابند؛ با آن‌چه از بازار می‌خرید؛ مقایسه‌ کرده‌اید؟ می‌توان تفاوت اندکی که در طعم، بو و مزه‌ی آن‌ها با یک‌دیگر وجود دارد را احساس کرد. ضمن این‌که مصرف آن‌چه شما از باغچه‌ی خودتان برداشت می‌کنید؛ قابل اطمینان‌تر و لذت‌بخش‌تر از موادی است که در بازار خریداری می‌کنید.
از میان سایر موادغذایی، سیب‌زمینی از آن‌جا که کشت و برداشت آن از لحاظ رشد و ذخیره، بسیار آسان است؛ یکی از محبوب‌ترین سبزی‌هاست. امروز سیب‌زمینی یکی از بزرگ‌ترین و پرکاربردترین محصولات غذایی جهان است و تولید آن هر روز بیش‌تر می‌شود.

کاشت سیب‌زمینی در باغچه
سیب‌زمینی به سه نوع زودرس، معمولی و اصلی تقسیم می‌شود؛ این نام‌گذاری بر اساس زمان برداشت محصول سیب‌زمینی، میزان فضایی که سیب‌زمینی برای رشد نیاز دارد و این‌که با چه فاصله‌ای از یک‌دیگر و در چه زمان باید کاشته شوند؛ انجام شده است.
اگر فضای زیادی برای کاشت سیب‌زمینی، ندارید؛ بهتر است سیب‌زمینی‌های زودرس بکارید. علاوه بر این، مزیت دیگر سیب‌زمینی‌های زودرس، این است که احتمال آفت‌زدگی گونه‌های زودرس، به دلیل این‌که خیلی زود برداشت می‌شوند؛ کم‌تر از گونه‌های دیگر است.
گونه‌های معمولی، 16 تا 17 هفته بعد از کشت، آماده‌ی برداشت می‌شوند. بنابراین با توجه به زمان کشت، می‌توانید از اوایل تیر تا اوایل مرداد، آن‌ها را برداشت کنید.
گونه‌ی اصلی، 18 تا 20 هفته بعد از کاشت، آماده‌ی برداشت است. معمولا از تیر تا مهرماه می‌توانید محصول سیب‌زمینی خود را برداشت کنید. گونه‌ی اصلی، بیش‌ از سایر گونه‌ها، فضای باغچه را می‌گیرد؛ اما اگر می‌خواهید بخشی از محصول سیب‌زمینی‌تان را ذخیره کنید؛ بهترین گونه برای شما، گونه‌ی اصلی است.

شیوه‌ی ترغیب به جوانه‌زنی
این شیوه، به این معنی است که سـیب‌زمینی بذری را قبل از کشت، برای جوانه‌ زدن آماده می‌کنیم. حدود شش هفته قبل از کاشت، در مناطق گرم‌تر، در اواخر دی ماه و در نواحی سردتر، در بهمن‌ماه، این کار را شروع می‌کنیم.
هر سیب‌زمینی بذری، دارای سر گِردتر و ضخیمی است که چند «چشم» دارد. قسمت‌های غده مانند سیب‌زمینی را طوری قرار دهید که سر ضخیم‌ آن، در بالاترین قسمت سینی یا جعبه‌ی تخم‌مرغی که برای این کار در نظر گرفته‌اید؛ باشد و نیز در مقابل نور طبیعی زیادی باشد. وقتی جوانه‌ها به یک و نیم تا دو و نیم سانتی‌متر رسیدند؛ آماده‌ی کاشت در خاک هستند.

چگونگی کاشت
سیـب‌زمینی‌های جوانه زده را زمانی که خاک شروع به گرم شدن می‌کند؛ بکارید. معمولا از میانه‌ی اسفند یا ابتدای فروردین ماه، زمان مناسبی برای این کار است. ابتدا شیاری به عمق  7.5 تا 13 سانتی‌متر ایجاد کنید؛ عمق دقیق آن بسته به گونه‌ای که می‌کارید؛ متفاوت است. قبل از کشت سیب‌زمینی‌ها، یک لایه‌ی نازک کود به شیار اضافه کنید. سیب‌زمینی‌های زودرس را در فاصله‌ی حدود 30 سانتی‌متری از هم و 40 تا 50 سانتی متر فاصله بین ردیف‌ها بکارید.
سیب‌زمینی‌های اصلی و معمولی را در فاصله‌ی 38 سانتی‌متری از یک‌دیگر و 75 سانتی‌متر فاصله بین ردیف‌ها بکارید. غده‌های جوانه زده را با دقت برداشته و به آرامی و به گونه‌ای که جوانه‌ها به سمت بیرون باشند؛ داخل شیار قرار دهید. باید مراقب باشید که جوانه‌ها نشکنند؛ سپس روی سیب‌زمینی‌ها را با خاک بپوشانید. به محض ظاهر شدن جوانه‌ها روی خاک، مقدار دیگری خاک روی آن بریزید تا جوانه‌ها کاملا زیرخاک قرار گیرند. این کار را باید در فاصله‌های زمانی مشخص انجام دهید. از زمان شروع کاشت، به مدت یک ماه بعد، هر یک از گیاهان حدود 15 سانتی‌متر، خاک در اطراف خود خواهند داشت.

شیوه‌ی برداشت
سیـب‌زمینی‌های خانگی شما، بسته به نوع و شرایط پرورش، باید از تیر تا شهریورماه، آماده‌ی برداشت شوند. گونه‌های زودرس را به محض آماده شدن، یعنی زمانی که جوانه‌های روی خاک، هنوز سبز هستند؛ می‌توانید برداشت و مصرف کنید. گونه‌های معمولی و اصلی را می‌توان در زمان طولانی‌تری، معمولا تا شهریورماه در خاک نگه داشت؛ حتی اگر جوانه‌ی روی خاک، از حالت سبز و تازگی خود، افتاده باشند.
دو هفته قبل از برداشت محصول، جوانه‌های روی زمین را بِبُرید؛ با این کار، پوست سیب‌زمینی، کلفت‌تر می‌شود و هنگام برداشت، آسیب‌ کم‌تری می‌بیند؛ انبار کردن آن هم راحت‌تر می‌شود.

کاشت سیب‌زمینی در کیسه
در این روش که در مواقع ضروری، می‌توان از آن استفاد کرد و نتیجه‌ و بهره‌وری بهتر و بیش‌تری هم دارد؛ باید چند عدد سـیب‌زمینی را در یک کیسه‌ی آرد 100 کیلویی که داخل آن خاک ریخته‌اید؛ قرار دهید؛ به این شکل که ابتدا لبه‌های کیسه را تا می‌زنیم و سیب‌زمینی‌ها را در عمق دو تا پنج سانتی‌متری خاک قرار می‌دهیم. با رشد ساقه‌ی سـیب زمینی، از میزان تا شدگی سرکیسه، کم کرده و مقدار مناسبی خاک، شن و گل را در کیسه می‌ریزیم. این کار را تا رسیدن به لبه‌ی کیسه، ادامه می‌دهیم. باید کیسه را در جایی قرار دهیم که آفتاب به خاک و کیسه نتابد؛ در غیر این صورت، گیاه بر اثر کم‌آبی خشک می‌شود. اما خود گیاه باید در برابر آفتاب باشد. با استفاده از این روش، می‌توان از یک کیسه‌ی 100 کیلویی، بین 50 تا 70  کیلو سیب‌زمینی تولید کرد.

نکات مهم
– سیب زمـینی‌ها به نور زیادی نیاز دارند؛ بنابراین آن‌ها را در مکان‌های سرد و مستعد سرما نکارید؛ چرا که سرما به رشد برگ‌های گیاه لطمه می‌زند.
– اگر می‌خواهید در یک زمین پر از علف هرز یا در مزرعه‌ای قدیمی، سبزی بکارید؛ جالب است بدانید که سیب‌زمینی‌ها می‌توانند با برگ‌های زودرشد و زیاد خود، به از بین بردن علف‌های هرز کمک کنند.
– اگر برای کاشت سیب‌زمینی، جای کافی ندارید؛ علاوه بر شیوه‌ی کاشت سیب‌زمینی در کیسه، می‌توانید سیب‌زمینی‌ها را در ظرفی بکارید که به اندازه‌ی کافی زهکشی شده و عمق و عرض آن حداقل 30 سانتی‌متر باشد. ظرف را تا نیمه، پر از کود چند منظوره یا کود مرغوب خاک باغچه کنید؛ دو بذر سیب‌زمینی را روی کود قرار داده و بعد روی آن تا فاصله‌ی 2.5 سانتی‌متری از لبه‌ی ظرف، خاک یا کود بریزید. وقتی قسمت‌های غده‌ مانند سیب‌زمینی، به اندازه‌ی یک بند انگشت رسیدند؛ باید به آن‌ها آب کافی بدهید. اگر به سیب‌زمینی‌ها، آب کافی ندهید؛ تعداد آن‌ها کم می‌شود و کیفیت‌شان هم پایین می‌آید.

دستورالعمل‌ها:

1. تا بهار برای کاشت سیـب‌زمینی صبر کنید. سیب‌زمینی‌ها هوای سرد را دوست داشته و اگر در شرایط خوبی کاشته شوند به خوبی رشد می‌کنند. شرایط بهینه زمانی است که دمای خاک حدود 7 درجه‌ی سانتی‌گراد باشد.یک یا دو هفته قبل از آماده شدن شرایط کاشت، سیب‌زمینی های کاشت را تهیه کنید.با قرار دادن سـیب زمینی ها در مکانی گرم و نورگیر خانه فرآیند جوانه زدن آن‌ها را شروع کنید. دمای آن منطقه باید 15.5 تا 21 درجه باشد.

2. با استفاده از یک چاقوی تیز سیب‌زمینی ها را به چند بخش چشم دار ببرید. هر بخش باید یک چشم داشته و حدود 2.5 سانتی‌متر مربع باشد. اجازه دهید که تکه های سیب زمینی، به مدت 24 ساعت در این شرایط باشند.خاک را با کود مخلوط کرده و مواد اضافی مانند خرده‌سنگ‌ها را از آن جدا کنید. این کار باعث می‌شود سیب‌زمینی بتواند ریشه‌هایش را در خاک پایین بفرستد.

3. تکه های سیب‌زمینی‌ها را در ناحیه‌ای به عرض 30.5 سانتی‌متر قرار دهید. سیب‌زمینی را به گونه‌ای در خاک قرار دهید که چشم آن روبه بالا باشد تا بتواند به سمت بالا جوانه بزند.بر روی تکه سـیب زمینی، با خاک تپه‌ای ساخته و روی آن کود بدهید. ضخامت این تپه باید حدود 15 سانتی‌متر باشد.مرتباً به آن آب داده و هر بار که سـیب زمینی 15 سانتی متر بلند تر شد، کود گیاهی آن را تجدید کنید.

 

نکات و هشدارها:

هر تکه سیب‌زمینی می‌تواند بیش از یک چشم داشته باشد اما تعداد آن نباید خیلی زیاد باشد. اگر تعداد چشم ها خیلی باشد، برای به دست آوردن منابع باهم به رقابت خواهند پرداخت.از سیب‌زمینی‌هایی که به عنوان سیـب زمینی بذر قابل‌اعتماد نیستند استفاده نکنید. این سـیب زمینی ها ممکن است بیماری ای داشته باشند که قدرت رشد محصولات شما را کم کند.زیاد کود نریزید زیرا سیب‌زمینی شما پوسته‌پوسته شده و ظاهر آن بد به نظر خواهد رسید.

یک نظر در “همه چیز درباره کشت گیاه سیب زمینی

  1. گیلانی گفت:

    با سلام
    توضیحات خوبی درباره کاشت و برداشت سیب زمینی داده‌اید ولی درباره داشت چیز خاصی نگفته‌اید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

16 + نوزده =