اسطوخودوس گیاه بوته‌ای همیشه سبز با ارتفاع حدود ۱ متر، برگ‌های سبز روشن و باریک خطی و گل‌هایی با رنگ زیبای بنفش مایل به آبی که در سر گیاه می‌روید. برخی از گونه‌های آن دارای گل‌های سفید و صورتی هستند. کل گیاه یعنی برگ و گل‌های آن بسیار معطر هستند.
ملزومات کلی کشت

نور کامل خورشید
برای تکثیر اسطوخودوس زیر نور کامل خورشید به مدت روزانه حداقل ۸ تا ۱۰ ساعت رشد بهتری دارد.

زهکشی خوب
زهکشی خوب به اندازه نور کامل مهم است. این گیاه بستر خیس را دوست ندارد.

ملزومات خاک
بهترین خاک برای پرورش اسطو خدوس خاک برگ (loam) ماسه‌ای یا شنی با PH برابر با 6 و 8 است. برای دست یافتن به این مقدار ph می‌توانید به خاک آهک اضافه کنید.

آب و هوا
گونه‌های «Lavandula angustifolia» و «Lavandula x intermedia» به شرطی که از زهکشی خوبی برخوردار باشند، سرمای باد، برف و باران را تحمل می‌کنند. گونه‌های «Lavandula stoechas» در برابر شرایط سخت مقاومت کمتری دارند، اما به شرط داشتن زهکشی خوب، آب و هوای بارانی یا مرطوب و دمای پایین را تحمل می‌کنند.

آبیاری
اسطوخدوس بعد از اینکه خود را بگیرد و ریشه دار شود، در برابر خشکی مقاوم خواهد شد. اسطوخدوس جوان نیاز به بارش کافی یا آبیاری خوب دارد. آبیاری قطره‌ای بهترین شیوه آبیاری در شرایط آب و هوایی مرطوب است. این گیاه در برابر خشکی مقاوم است.
کود
انجیراستور: در تکثیر اسطوخودوس بهتر است بدانید اسطوخدوس خاک ضعیف را ترجیح می‌دهد؛ کود دهی بیش از حد منجر به کاهش شکوفه‌های گل و کاهش کیفیت روغن خالص آن می‌شود. برای هر گیاه تنها افزودن یک مشت خاک کود آلی در بهار کافی است.

مالچ پاشی
توصیه می‌شود حلقه‌ای از ماسه یا سنگ‌های سفید دور گیاه ایجاد شود تا گرمای خورشید زیر برگ‌های گیاه را بازتابانده و به خشک نگه داشتن گیاه کمک کند. در صورت مرطوب ماندن برگ‌ها، اسطوخدوس مستعد قارچ برگ خواهد بود.

فاصله گذاری
توصیه می‌شود که این گیاهان از گردش خوب هوا برخوردار باشند. گیاهان باید بسته به گونه آن‌ها در فاصله ۶۰ تا ۹۰ سانتی متری از هم کاشته شوند.
آفت‌ها
انجیراستور: آفت خاصی شناخته نشده است، گوزن‌ها اسطوخدوس را دوست ندارند.

تکثیر
برای تکثیر اسطوخودوس از بذر نتیجه خوبی نخواهد داشت. می‌توانید آن را قلمه بزنید یا توصیه می‌شود از روش لایه بندی استفاده کنید.

هرس کردن
هرس کردن اسطوخدوس را زمانی باید شروع کرد که گیاه جوان هنوز در گلدان قرار دارد و در طول عمر گیاه حداقل یک بار در سال باید انجام شود. ½ تا ۳/۱ گیاه را ببرید تا وسط گیاه تبدیل به چوب نشود. اگر گیاه ۳ یا بیش از ۳ سال دارد و تا به حال هرس نشده است، هرس کردن آن در این مرحله فایده‌ای نخواهد داشت. گیاهان خود را اوایل پاییز و خیلی قبل‌تر از اولین احتمال یخبندان هرس کنید.

برداشت
گیاه را بعد از باز شدن چند شکوفه برداشت کنید؛ این کار باید بعد از خشک شدن شبنم صبحگاهی و قبل از گرمای روز انجام پذیرد.

گیاهانی چند ساله و خشبی هستند . ریشه اصلی آنها طویل و چوبی و انشعابهای متراکم و فراوانی دارد و قادر به جذب رطوبت از اعماق سه تا چهار متری زمین می باشد . ساقه ضخیم و قهوه ای رنگ که قسمت تحتانی آن انشعابهای فراوان دارد و گیاه متراکم وانبوه به نظر می رسد .برگها به رنگ سبز تیره ، نیزه ای شکل و به طور متقابل روی ساقه قرار میگیرد . برگها پوشیده از کرک و حفره های حاوی اسانس است . گلها به رنگ آبی یا متمایل به بنفش است . رشد اولیه این گیاه بسیار کند است . گیاهان معمولا در سال اول به گل میروند .هوای گرم وخشک سبب تسریع در گلدهی می شود .

* نیازهای اکولوژیک گیاه رزماری و اسطوخودوس :

اسطوخودوس و رزماری از گیاهان مناطق خشک و نیمه خشک است . در طول رویش به هوای گرم و رطوبت کم نیاز دارد. اگرچه این گیاه قادر است درجه حرارتهای پایین را تحمل کند ولیکن در فصل بهار به هنگام رویش گیاه و تولید شاخه و برگ به سرما بسیار حساس است و با شروع سرما دچار سرمازدگی شده و خشک میشوند .این گیاه از مرحله تشکیل گل قادر است خشکی را برای مدت طولانی تحمل کند .

اسطوخودوس در خاکهای سبک و حاوی ترکیبات کلسیم و غنی از مواد و عناصر غذایی بهترین عملکرد را دارا می باشد .

.

*تاریخ و فواصل کاشت گیاه رزماری و اسطوخودوس :

فصل پاییز ( آذر ) یا اوایل بهار ( نیمه دوم اسفند ) زمان مناسبی برای کشت بذر در خزانه هوای آزاد است .در این صورت فاصله ردیفهای کاشت از یکدیگر ۴۰-۳۵ سانتی متر ( در سطح وسیع خزانه ) و یا ۲۰-۱۵ سانتی متر ( در سطح کوچک خزانه ) مناسب است . عمق بذر برای کشت پاییزه ۱-۵/۰ و برای کشت بهاره ۵/۱-۱ سانتی متر و برای هر هکتار ۹-۷ کیلو گرم بذر لازم است .

اواخر شهریور تا اوایل مهر و اوایل بهار سال بعد زمانهای مناسب برای انتقال نشاء به زمین اصلی است . به طور کلی نشاء ها در ردیفهایی به فاصله ۱۰۰ سانتی متر و فاصله دو بوته در هر متر طولی ۱۰۰-۸۰ سانتی متر در زمین اصلی کشت می شوند .

.

* برداشت محصول گیاه رزماری و اسطوخودوس :

گلهای اسطوخودوس فرانسوی از اواخر بهار پدیدار می شوند .هنگام برداشت ساقه گلدهنده را باید از مکان مناسبی( از حد فاصل بین ساقه برگدار و قسمت گلدهنده ) قطع کرد .

اسطوخودوس (Lavandula) در بیشتر نقاط دنیا به حالت خودرو می‌روید مخصوصا در جنوب فرانسه ، مناطق مدیترانه و در تورنتو به مقدر زیاد وجود دارد و بسته به شرایط محیط و خاک به انواع مختلف ظاهر می‌شود. اسطوخودوس گیاهی است چند ساله به ارتفاع حدود نیم متر با برگهای متقابل ، باریک ، دراز سبز رنگ و پوشیده از کرکهای سفید پنبه‌ای.گلهای آن به رنگ بنفش و به صورت سنبله می‌باشد. قسمت مورد استفاده این گیاه ، گلها و سرشاخه‌های گلدار آن است. اسطوخودوس بوی بسیار مطبوعی دارد. طعم آن تلخ است و به علت بوی مطبوع آن در عطر سازی مصرف می‌شود. اسانس اسطوخودوس که از تقطیر گل و سرشاخه‌های گلدار این گیاه بدست می‌آید مایعی است زرد رنگ یا زرد مایل به سبز که دارای بوی مطبوعی است. نام این گیاه از كلمه لاواند به معنای شستشو می آید. اسطوخودوس گیاهی است چند ساله و همیشه سبز، دارای ساقه های متعدد چوبی شده در قاعده خشبی كه ارتفاع آن به ۳۰ الی۶۰ سانتیمتر می رسد. گلهای آن آبی رنگ كه در رأس ساقه ها ظاهر می‌شود. این گیاه بومی ایران نیست و در سالهای اخیر به ایران وارد شده است . گلهای این گیاه جاذب زنبور عسل بوده و عسل مرغوبی از آن تولید می شود . دارای برگهای متقابل و باریك و نوك نیز می باشد .

نام های اسطوقدوس Lavender

نام های دیگر: خرام، خیر دشتی، شاهسپرم رومی، آنس الارواح، لاوند، ممسک الارواح، ضُرم، زغلیل، رزالذهب، خیری، خرام، خرامي، آلاله، آلاله تلخ، گل‌لاوند. فارسی: اسطوقدوس فرانسهlavande انگلیسیlavender لاتین: lavandestaechas

مشخصات گیاه

گیاهی است از تیره نعناع و از خانواده Labiatea، چند ساله به شکل بوته‌ای پر پشت و کوچک به بلندی سی تا شصت سانتیمتر و دارای ساقه‌های متعد و ساقه های آن چهار گوش که تمام قسمتهای گیاه بوی تندی می دهد.

ترکیبات شیمیایی

اسانس اسطوخودوس دارای حدود ۴۰ درصد استات لینالیل است همچنین در آن ترکیباتی نظیر اسید بوتیریک ، اسید پروپیونیک و اسید والریک ، لینالول آزاد و ژرامبول وجود دارد.اسانس روغنی، اسانس اسپیک، اترهای لینالیل و ژیلانیل، ژرانیول، پینن، سینئول، تانن، فنکن، بورنئول.

سازگاری :

اسطوخودوس بسیار كم توقع می باشد و در خاكهای فقیر و آهكی و كم آب بخوبی رشد میكند . این گیاه در خاكهایی با pH بیشتر از ۷ در خاكهای آهكی و سنگین ( رسی ) خوب رشد می كند . همچنین به نماتد مقاوم می باشد . باید توجه داشت كه اسطوخودوس به شوری آب نیز تا حدی مقاوم است و می توان آن را در نقاطی كه دارای تشعشع شدید آفتاب است مانند حاشیه آسفالت ها كشت نمود.

روش تكثیر و كاشت :
آماده سازي زمين قبل از کاشت داراي اهميت فوق العاده اي است زيرا اسطوخودوس يک گياه چندساله مي باشد و قرار است براي ۸ تا ۱۰ سال (گاهي اوقات تا ۲۰ سال) در يک مکان قرار بگيرد. آماده سازي اوليه زمين شامل شخم زمين تا عمق ۴۰ سانتي متري و همزمان با شخم زدن، افزودن ۳۵ تا۵۰ تن در هکتارکود دامی پوسیده و کودهاي شيميايي مي باشد.ميزان اضافه کردن کود شيميايي به آزمايشات خاک بستگي دارد ولي معمولا ۷۰ تا ۸۰ کيلوگرم در هکتار اکسيد فسفر و ۱۰۰ تا ۱۲۰ کيلوگرم در هکتار اکسيد پتاس به عنوان کود پايه به خاک افزوده مي شود. اندکي قبل از کاشت عمل ديسک زدن و تسطيح زمين با ماله صورت مي گيرد.

اسطوخودوس بوسیله بذر، قلمه و خوابانیدن تكثیر می شود .بایستی توجه داشت كه بهترین روش تكثیر این گیاه قلمه است . بدین طریق كه در فصل پائیز از سرشاخه های اسطوخودوس قلمه تهیه كرده و در طول پائیز و زمستان آنرا در ماسه كاشته و در گلخانه نگهداری می كنند. معمولاً ۳ تا ۴ ماه قلمه ها ریشه دار می شوند و در اوایل بهار قلمه ها را در زمین اصلی به فاصله ۶۰ تا ۸۰ سانتیمتر می كارند.

زمین مورد نظر برای كاشت اسطوخودوس را در پائیز شخم عمیق زده و حدود ۱۰ تن در هكتار كود حیوانی همراه كودهای فسفر و پتاسیم به خاك اضافه می كنند .چنانچه قلمه های اسطوخودوس در بهار از گیاه مادری تهیه شود و سپس در ماسه كاشته شود می توان قلمه های ریشه دار را در فصل پائیز اقدام به كشت در زمین اصلی نمود . برای ریشه دار كردن قلمه های اسطوخودوس و یا هر گیاه دیگری می توان از هورمون اكسین استفاده كرد .

با توجه به اینكه اسطوخودوس گیاهی چند ساله است در سال اول رشد این گیاه كند است . برای تولید گیاهی با فرم مناسب لازم است كه عملیات هرس در پائیز سال اول و سال دوم انجام شود تا از رشد طولی گیاه جلوگیری شود . بعد از هرس باید قد گیاه ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر شود ( سال اول ) در سال دوم به فرم نیمكره باید هرس شود و ارتفاع ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر و پهنا از هر طرف ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر شود .در سال اول رشد كند است در سالهای بعد سریع خواهد شد ، بطوریكه در سال پنجم از هر بوته اسطوخودوس ۵۰۰ گرم برگ خشك تولید خواهد شد . قسمت مورد استفاده این گیاه سرشاخه های گلدار آنست و بهترین زمان برداشت هنگامی است كه گلها روی گیاه ظاهر می شوند. ( اوایل تیر تا اواسط مرداد).برای برداشت محصول از اره استفاده كرده و گیاه را هرس می كنند و سرشاخه ها را در سایه خشك می كنند. این گیاه تا ۲۰ سال در زمین اصلی باقی می ماند بنابراین توجه به شرایط خاك قبل از ایجاد مزرعه اسطوخودوس الزامی است. از آفات مهم اسطوخودوس حشره‌ای به نام سوفورونیا هیومرلا است كه لارو این حشره سبب نابودی پایه‌های اسطوخودوس می‌شود كه برای مبارزه با آن از صابونهای نیكوتین دار استفاده می‌شود . فواصل كشت در اسطوخودوس حدود یك متر در یك متر است و تعداد آن ۱۰۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ بوته در هكتار است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

5 × 2 =